كونفیدرالیه‌ت باشترین پێنگافه‌ بو قوناغا ئه‌فرو ...

Decrease font Enlarge font قەبارەی فۆنت
total views:    224
image

ژنڤێسینا : وارهێل محی الدین
 
 
هه‌ست و سوز و ئاره‌زویێن  مروڤى گه‌له‌ك جاران  ناگونجن دگه‌ل ژیوارێ مروڤ تێدا هه‌لسوكه‌وتا  دكه‌ت  ژبه‌ر  هندێ  دڤێت  مروڤ ب  واقع بینانه‌ بنێریته‌  ده‌وروبه‌رێن  خوه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ ل  گوره‌ى رێساو یاسایێن هه‌ین بگونجینیت  داكو بشێت وان كارو چالاكیا به‌رده‌وام بكه‌ت ئه‌وێن  گه‌هشتن ب ئارمانجا سه‌ره‌كى مسوگه‌ر دكه‌ن ...  ئه‌و هه‌رێما به‌شه‌ك ژ چوار به‌شێن وه‌لاته‌كێ  خودان پره‌نسیپێن ئولى و نه‌ته‌وه‌یى و زمانى یێن  هاوبه‌ش ،ب بریاره‌كا سیاسى و نیڤ ده‌وله‌تى  ب بزورى هاتیه‌  گرێدان ب وه‌لاته‌كێ ژمینا عیراقێ  كو د هه‌مى هه‌بونێن خوه‌دا جودا  دگه‌ل هه‌رێما كوردستانێ . ب هه‌ست خواستێن گه‌لێ  كورد نه‌بویه‌  ، و هه‌ر  ژ ده‌ستپێكا ڤێ  دابه‌شكرنێ  گه‌لێ مه‌ خه‌باتكریه‌  و به‌رده‌وام خوین رشتیه‌ و توشى كاره‌ساتێن  مروڤى  و ژینگه‌هى یێن گه‌له‌ك مه‌زن بوینه‌ ژ پێخه‌مه‌ت راكرنا وى سزایێ ب سه‌ر دا هتیه‌ سه‌پاندن كو هه‌مى مافێن نه‌ته‌وایه‌تى و كه‌لتورى و ته‌نانه‌ت مافێن سه‌ره‌تایى یێن  مروڤایه‌تى ژێ هاتینه‌ ستاندن . به‌لێ  ژبه‌ر كو ب دراێژتنا پلانه‌كا واقعی كار ژ  بو ڤه‌گه‌راندنا ئازادیا گه‌لێ كورد چ  ژلایێ سیاسى ڤه‌ بیت  یان ژى ژ لایێ جوگرافى ڤه‌ بیت نه‌ هاتینه‌ كرن تا نوكو كورد  گیروبوینه‌ ژ گه‌هشتن ب ئارمانجا خوه‌ یا سه‌ره‌كى  و ئافاكرنا كیانه‌كێ سه‌ربه‌خویه‌ ژ مینا هه‌ر وه‌لاته‌كێ  جیهانێ . . . به‌لێ د دیروكا نویى یا گه‌لێ مه‌ دا هه‌ر ژ سالێن شێستا و تا نوكه‌ قوناغ ب  قوناغ  گه‌لێ  مه‌ ده‌ست كه‌ڤت ب ده‌ست خستینه‌  و ژ ئارمانجا خوه‌ یا  سه‌ره‌كى  نێزیك بوینه‌ .
ب ده‌ستفه‌ ئینانا مافێ ئوتونومى (حكم زاتی)  بو باشورێ كوردستانێ كو ئێكه‌ ژده‌ستكه‌ڤێن هه‌ره‌ مه‌زن و بویه‌ ئه‌گه‌رێ  دروستبونا ئه‌فرویا مه‌ د رابردویه‌كێ گه‌له‌ك دژوار دا ، مافێ ئو‌تونه‌مى بو كوردستانا عیراقێ باشترین زه‌مینه‌ساز بو  بو خو  ئاماده‌كرنا گه‌لێ كورد و بده‌ست ڤه‌ ئینانا مافێ فیدرالی بونا  هه‌رێما  كوردستانێ ..
فدیدرالیه‌ت ده‌رهاڤێشتا مافێ  ئوتونومى بو  بو هه‌رێما كوردستانێ  پشتى ژناڤ چونا رژێما دكتاتوریا عیراقێ ، و دوباره‌ ئافابونا عیراقا نویى و ل سه‌ر  بنیاتێ  دیموقراتیه‌تا زورینه‌ و كه‌مینه‌یا(ديمقراطية لا ليبرالية )  و ململانێ  یا  هێزێن عیراقێ ل سه‌ر ئه‌رك و مافا  پارتێن كوردستانى شیان فیدرالیه‌تا هه‌رێمێ بده‌ستبێخن و دوباره‌  ده‌ست  دا ئافكرن و گه‌شه‌سه‌ندنا هه‌رێمێ  ژلایێ ئابورى  و سیاسى ڤه‌ ‌ . سه‌ره‌رایى  وان هه‌مى قه‌یرانێن  ئه‌م تێدا  دبورین ، ژ هه‌میا ژى  كاریگه‌رتر  شه‌رێ تیرورستێن  داعش ، لێ  چونكه‌ فیدرالى قوناغه‌كا گونجایى بو بو  هه‌رێما كوردستانێ ل دویڤ سیاسه‌تا جیهانا ئه‌فرو ، گه‌لێ  مه‌ شیا  خو بو پێنگافا سیێ ئاماده‌بكه‌ت و دشیانێن خوه‌ دا دبینیت ب هاڤێژیت و ژ لایێ  سیاسى و یاسایى ڤه‌ ژى گروڤه‌یێن خوه‌ هه‌نه‌  و دشێن زێدتر بخوازن .
گریمان پێنگافا سیێ ئه‌گه‌ر ده‌وله‌تبون بیت . ئه‌رێ  ده‌وله‌تبون مافێ  گه‌لێ كورده‌ ؟ بێ گومان به‌لێ !
ئه‌رێ هه‌رێما كوردستانێ وه‌ك هه‌رێمه‌كا فیدرال سه‌ر  ب حكومه‌تا ناوه‌ندیا عیراقێ ڤه‌ دشێت ده‌وله‌تێ راگه‌هینیت ب  فه‌راموشكرنا حكومه‌تا ناوه‌ند؟ نه‌خێر!
بوچى ؟ جونكه‌ ژ لایێ یاسایى ڤه‌ هه‌ر هه‌رێمه‌كا ئه‌ندام سه‌ر ب حكومه‌تا ناوه‌ند ڤه‌ مافێ راگه‌هاندنا ده‌وله‌تێ  نینه‌ ، چونكه‌ هه‌رێما فیدرال د هێته‌ هژمارتن به‌شه‌ك ژ به‌شێن ده‌وله‌تا فیدرال .
ئه‌گه‌ر  بێت و هه‌رێم پێنگاڤێن ده‌وله‌تبونێ بهاڤێت و وه‌ك ده‌ركه‌فتن ژ یاسایێ دهێته‌ هژمارتن و ژ لایێ  نیڤ ده‌وله‌تى ڤه‌ دێ  هێته‌ ره‌خنه‌كرن .
ئه‌رێ  باشه‌ جاره‌سه‌ر  چیه‌ ؟ باشترین چاره‌سه‌ر گرتنه‌به‌را  رێكه‌كا یاساییا گونجایه‌  كو هه‌رێما كوردستانێ به‌ره‌ڤ قوناغه‌كا پێشتر ببه‌ت و ئه‌ڤ قوناغه‌ هه‌م ژ لایێ  گه‌شه‌یى ڤه‌ یا ساخله‌م بیت و ژ لایێ یاسایى و سیاسى ڤه‌ ژى یا دورست بیت ، ئه‌و قوناغ ژى كونفیدرالیه‌ته‌ . كو باشترین ده‌ستكه‌فته‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م بخوازین و بده‌ست بێخین . چونكه‌ د رابردویدا گه‌له‌ك وه‌لات ب په‌یره‌وكرنا كونفیدرالیه‌تێ سه‌ركه‌فتینه‌ ، و شیایینه‌ ده‌ستهه‌لات و هێزا خوه‌ ب پارێزن . ژ گرنگترین نمونا وه‌لاتێن كونفیدرالى ، وه‌لاتێ  ئه‌لمانیا دنافبه‌را سالێن 1806 و 1848 و هه‌ر وه‌سا نمونا ویلایه‌تێن كونفیدرالی  یێن ئه‌مریكى . و تانوكه‌ژى سیسته‌مه‌كێ به‌ربه‌لاڤه‌ د جیهانێ دا باشترین گرنتى ژى دنافبه‌را  هه‌رێمێن كونفیدرالی دگه‌ل  حكومه‌تێن ناوه‌ند كومه‌كا به‌رژه‌وه‌ندیێن هاوبه‌شه‌ ژ لایێ سیاسى  و ئابورى ڤه‌ ، و گرنتیكرنا پیته‌دانا حكومه‌تا ناوه‌ند ب هه‌رێما كونفیدرالى ڤه‌  ئه‌وه‌ كو هه‌رێما كونفیدرالی ژ لایێ  یاسایڤه‌یا رێ پێدایه‌ ب راگه‌هاندنا ده‌وله‌تا سه‌ربه‌خو ژ ئه‌گه‌رێ  هه‌بونا هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كێ  بیته‌ هویێ تێكدانا به‌رژه‌وه‌ندیێن هه‌رێما كونفیدرال .  ژبه‌ر هندێ  دبێژم  دڤێت ئه‌م گه‌له‌ك ب هه‌ستیارى پێنگاڤێن خوه‌ ب هاڤێژین  و توشى چ شكه‌ستنێن دیروكى  نه‌بین . ب  ئانه‌هیا خودێ ب  سیاسه‌تا حه‌كیمانه‌یا سه‌روكێ  هه‌رێما كوردستانێ قوناغ ب  قوناغ  دێ  به‌ره‌ڤ پێش  چین  تا  دگه‌هینه‌ ئارمانجێن خوه‌ .