به‌ڕێز فازڵ میرانی سکرتێری مه‌کته‌بی سیاسی بۆ ڕۆژنامه‌ی الحیـاة

Decrease font Enlarge font قەبارەی فۆنت
total views:    960
image

لەدیمانەیەكدا لەگەڵ ڕۆژنامەی حەیاتی چاپی لەندەن فازل میرانی سكرتێری مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان رایگەیاندووە، هاوپەیمانی كوردو شیعە، هاوپەیمانییەكی كاتی نییە و خاوەن رابردووێكی لە مێژینەیە، دەست لەو هاوپەیمانێتییە هەڵناگرین لە بەرامبەر كێشەكانی ئەم دواییەی نێوان هەولێرو بەغداش گوتویەتی:لە بارێكدا ئەگەر لایەنی بەرامبەر ئامادەبن دان بە هەڵەكانی خۆیاندا بنێنن، ئەوا كوردیش ئامادەیە بە بەرپرسیارێتی خۆی هەستێت جەختی لەوەشكردۆتەوە هاوپەیمانی كوردستان لە چاوەڕوانی وەڵامی ئەو یاداشتەیە كە ماوەی سێ هەفتە دەبێت بە هاوپەیمانی نیشتیمانی داوە، لە بارەی ناكۆكییەكانیش لەبارەی دەرهێنانی نەوتەوە بەرێز میرانی، ئامادەیی و رازیبوونی هەرێمی كوردستانی دەربڕیوە بۆ چوونەژێر باری بڕیاری هەر لایەنێكی شارەزای یاسای نێودەوڵەتی بۆ لێكدانەوەی ئەو بابەتە دەستوورییانەی پەیوەندییان بە بەڕێوەبردنی نەوتەوە هەیەو كێشە لەسەر لێكدانەوەیان دروست بووە. بەرژەوەندیی نیشتیمانی لەسەرووی هەموو بەرژەوەندییەكانە سكرتێری مەكتەبی سیاسی ئەوەشی راگەیاندووە هاوپەیمانیمان لەگەڵ شیعە و بەرێز مالیكی لە قۆناغی رابردوودا دوور لە حیسابی لایەنەكانی دیكەو لە نێوشیاندا ئەمەریكا بووە، ئەوەشی روونكرۆتەوە ئەو كێشەیەی ئێستا رووبەڕوومان بۆتەوە لەوە پوختی دەكەینەوە چۆن لێكدانەوەی نیشتیمانی بخەینە سەر بەرژوەندی چینایەتی، ئەوەی ئێستا لە نێوان كوردو هاوپەیمانی نیشتیمانی روودەدات وتوێژە لە نێوان دوو هاوبەش نەك دانوستاندن. جەختی لەوەشكردۆتەوە لەژێر هیچ بارو رەوشێكدا ئامادەنین دەستبەرداری هاوپەیمانێتیمان بین لەگەڵ شیعە، چونكە هاوپەیمانییەتەكەمان لەسەر بنەمای نەتەوەیی یا تایفی دانەمەزراوە، ئێمە سووننەین، ئەوەی لەگەڵ شیعە كۆمان دەكاتەوە خەبات و رووبەڕووبوونەوەی هاوبەشمانە لەگەڵ رژێمە دیكتاتۆرەكان لە پرۆژە نیشتیمانییەكان، هاوپەیمانێتییەكی بۆماوەییەو رەگێكی كۆمەڵایەتی و ئایینی هەیەو هەڵوێستی مەرجەعە مەزنەكانیش لەبەرامبەر گەلی كورد لەیاد ناكەین. میرانی جەختی لەوەش كردۆتەوە كورد نەهجێكی نیشتیمانییان گرتۆتەبەر كە كلیلی هێزو یەكگرتوویی عێراقە، هەر پرۆژەیەكی دابەشكردن و لێكجیابوونەوە رەتكراوەیە، ئێمە لە نیسانی 2003ەوە سەربەخۆبووین و خۆبەخشانە چووینەوە نێو ئێراقەوە، لەساڵی 1929 ئێمە ئارەزوومان كرد موسل وەك پارچەیەك لە جەستەی ئێراق بمێنێتەوە، كە ئەوكات نەتەوەییەكانی ئێستا پشتگیریان لە لكاندنی ویلایەتی موسڵ بە توركیاوە دەكرد.
خاڵی هاوبەشی زۆر لە نێوان كورد و شیعە
لەبارەی وەڵامی پرسیاری ئاكام و میانگێری كەسایەتییە سیاسییەكان لە نێوانی هەردوو لایەنی ململانێكە، بەرێز فازل میرانی گوتوویەتی؛ لەدڵمانەوە گرانە لە نێوانماندا میانگیری بكرێت، ئەو دەپرسێت، لەو كاتەی بابەكر زێباری سەرۆك ئەركانی سوپای ئێستا لەچیاكاندا شان بەشانی مالیكی شەڕی دەكرد، ئەو كات ئەو میانگیرانە لەكوێ بوون لەگەڵ رێزم بۆ هەوڵ و هەڵوێستی هەموو براكان؟ ئێمە كەسێك رەت ناكەینەوە بەڵام ئێمەی كوردو شیعە بنەمای برایەتی و خاڵی هاوبەشی زۆر لە نێوانماند هەیە، كە پێویست بە میانگیری ناكات.
لەبارەی وروژاندنی لێدانی زەنگی شەڕ، بەرێز سكرتێری مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان گوتوویەتی؛ بەڵی لە هەندێ دامەزراوەی دەوڵەت كەسانێك هەن بەتاسەوەی شەڕن و بە زمانی شەریش قسە دەكەن، بەڵام قسەكانیان پڕوپەچە، باس لە چ شەڕێك دەكەن؟ شەر لە نێوان دوولایەنی برادا؟ كە دوێنی لەگەڵ مالیكیدا لەیەك سەنگەردا شەڕمان لەدژی رژێمە شمولییەكان دەكرد، كەواتە ئەمڕۆ چۆن شەڕ لەگەڵ یەكتر دەكەین.
هۆكاری كێشەكان
بەڕێز میرانی لە بارەی هۆكاری كێشەكان گوتی: بەشێكی زۆری كێشەكە هۆكارەكەی بۆ هێنانی راپۆرت و زانیاری نادروست لە لایەن هەندێ كەس و لایەن كە خێروخۆشی هیچ لایەكیان ناوێت دەگەڕێتەوە بۆ نوری مالیكی كە گوایە هەرێم لەدەرەوە چەك دەكرێت، كە دەبوایە زانیاری و راپۆرتەكان بە وردی شەن و كەو بكرابووانە و لایەنی مەنتق و راستی بەسەر لایەنی سۆز زاڵ بكرێت. میرانی لە بارەی ئەو زانیارییانەی بەدەست سەرۆك وەزیران گەیشتووە لەبارەی كڕینی تانكی سوپای سوریا كە گوایە حكوومەتی هەرێم لە سوپای ئازادی سوریای كڕیوەو لە میانەی دەروازەی ئیبراهیم خەلیلەوە بۆ نێو خاكی كوردستان هێناویەتی، بەدرۆ خستەوەو گوتی یەكەم شت ئێمە پێویستیمان بە تانكەكانی سوپای سوریا نییە و سوپای ئازاد خۆی زۆر زیاتر لە ئێمە پێویستی پێیەتی، دووەمیش دەروازەی ئیبراهیم خەلیل تونێلێك نییە تا ئەو تانكانەی لێوە بەدزی هێنرابێت، بەڵكو دەروازەكە كەوتۆتە ناوچەیەكی نیشتەجێ بوونی بەرفراوان و بەهەزارها ئێراقی لێی نیشتەجێ، هەر كەلوپەلێك بهێنرابووایە پێویستی بەسەرچاوی نهێنی نەبوو تا بۆ مالیكی ئاشكرای بكات، بەڵكو هاووڵاتییە ئێراقییەكان خۆیان بەچاوی خۆیان دەیانبینی، ئەوەی زانیاری واش بۆ مالیكی دەگوازێتەوە، خێری نە بۆكورد و نە بۆ ئێراق و نە بۆ مالیكیش ناوێت.
بەدرۆخستنەوەی ئیدیعاكان
لەبارەی كڕینی فرۆكەی هەڵیكۆپتەری فەرەنسی بە میانگیری دەوڵەتی ئیمارات لەلایەن سەرۆكی هەرێمی كوردستانەوە، سكرتێری مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان روونی كردەوە سەرۆكی هەرێم بە بانگهێشتێكی فەرمی وەك دەیەها كەسایەتی گرنگی جیهانی بانگهێشتی پێشبڕكێی فۆرمەلە وەنی وەرزشی كرابوو، لەلایەكی دیكەوە نە فەرەنساو نە هیچ وڵاتێكی تر ئامادەنین بۆند لەگەڵ هیچ لایەنێكی نێو دەوڵەتێكی فیدراڵی مۆر بكەن، كە ئەمەش رێوشوێنێكی نێودەوڵەتی پەیڕەو كراوە، كە كاروباری دەرەوەو بەرگری و نەوت لە تایبەتمەندییەكانی حكوومەتی فیدراڵییە، ئەمەش بەو مانایە دێت نە مەنتق قبولی بابەتێكی لەمجۆرە دەكات و نە حكوومەتی هەرێمیش هێندە ساویلكەیە خۆی بخاتە هەڵوێستێكی وا ئیحراجەوە.
بەڕێز میرانی گومانی خۆشی لە راستی تۆمەتەكانی مالیكی بۆ حكوومەتی هەرێم لەبارەی تەزویركردنی بەڵگەنامەیەك لەلایەن حكوومەتی هەرێمەوە بۆ كڕینی چەك لەگەڵ یەكێ لە وڵاتەكان دەربڕی و رایگەیاند، نە گوێم لە بابەتێكی لەمجۆرە بووە، نە ئێمەش لە رەوشی شەڕداین تا پێویستیمان بەچەك هەبێت، سەرۆك وەزیرانیش ئەگەر مەبەستی قووڵتركرنی كێشەكە نییە دەتوانێت دانەیەك لە بەڵگە نامەكە لە رێگای كەسایەتییەكی ناسراوی نێو هاوپەیمانی نیشتیمانی بۆ ئێمە بنێرێت تا لە دروستی و نادروستی بكۆڵینەوە، ئێمە پێویستمان بە تەزویركردنی واژووی سەرۆكی حكوومەت نییە، ئەگەر پێویستیشمان پێی بوو خۆمان دەچینە لای و داوای واژووكردنی لێدەكەین.
نیگەرانی لە دەستەواژەی شەڕی كورد و عەرەب
سكرتێری مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان نیگەرانی خۆی بۆ بەكارهێنانی دەستەواژەی (شەڕی نێوان كورد و عەرەب) لە لایەن مالیكییەوە دەربڕی و گوتی پێم وایە ئەمە قسە لەدەم دەرچوونێك بێت لەلایەن مالیكیەوە كە خۆی پێ خستە نێو ئەو هەڵویستە موحریجە، لەكاتێكدا سەرجەم سەرۆكەكانی ئێراقی پێش ئەو، پێشتر شەڕی سوپای ئێراق و پێشمەرگەیان بە شەڕی كوردو عەرەب ناو نەبردووە بەڵكو دەستەواژەی رووبەڕووبوونەوەی یاخی بووان، یا بزووتنەوەی هەڵگەڕاوەكانیان بەكار دەهێنا.
لەچاوەڕانیی وەڵامی هاوپەیمانیی نیشتیمانی
لە كۆتایشدا بەرێز فازل میرانی ئاماژەی بەوەدا كورد لە چاوەڕوانی وەڵامی هاوپەیمانی نیشتیمانییە لەبارەی یاداشتی لێك تێگەیشتن بۆ چارەسەركردنی كێشە هەڵپەسێوراوەكان كە گرنگترینیان: گەڕانەوە بۆ دەستوورو بەهێزكردنی بنەمای هاوبەشی، دانانی پەیرەوی نێوخۆی ئەنجوومەنی وەزیران و یاساكانی دادگای فیدراڵی و ئەنجومەنی فیدراڵی و نەوت و گاز و پێكهێنانی هاوسەنگی نیشتیمانی لە پێكهاتەی سوپای ئێراق و بە سیاسی نەكردنی لەگەڵ پڕكردنەوەی پۆستی ژمارەیەكی زۆر لە پێگە گرنگەكانی حكوومەت، نەك بەڕیوەبردنیان بە وەكالەت، جێبەجێ كردنی مادەی 140ی دەستوور و رێككەوتننامەی هەولێر.میرانی جاریكی دیكەش ئامادەیی حكوومەتی هەرێمی نیشاندا بۆ ئەوەی لێكدانەوەی مادەكانی 111 و112ی دەستوور بخرێتە بەردەم لیژنەیەكی شارەزای یاسای نێو دەوڵەتی تا بڕیاری یەكلاكەرەوەی لەسەر بدەن.