نێچیرڤان بارزانی: ئەگەر بە ڕاستی دەوڵەتی توركیا دەیەوێ كێشەی پەكەكە چارە بكات، دەبێ دانوستانیان لەگەڵدا بكات

Decrease font Enlarge font قەبارەی فۆنت
total views:    972
image

سەرۆکوەزیرانی کوردستان(نێچیرڤان بارزانی) پێشنیارێكی بۆ چارەكردنی كێشەی هاووڵاتیانی كورد لە توركیادا هەیە. پێشنیارەكە سێ خاڵە و یەك لەوانە باشتركردنی دۆخی سەرۆكی زیندانیكراوی پەكەكە (عەبدوڵڵا ئۆجەلان)ـە.

(نێچیرڤان بارزانی) دەڵێت ئەگەر بە ڕاستی دەوڵەتی توركیا دەیەوێ كێشەی پەكەكە چارە بكات، دەبێ دانوستانیان لەگەڵدا بكات، تەنانەت لەگەڵ سەرۆكی زیندانیكراوی پەكەكە (عەبدوڵا ئۆجەلان). ئەو دەڵێت: "ئەمە داوایەكی نالۆژیكییە كە بیانەوێ بە بێ هیچ شەرت و مەرجێك، پەكەكە چەك دابنێت."

(نێچیرڤان بارزانی) لە دیمانەیەكیدا لەگەڵ بەشی فارسیی "بی بی سی"، کە 7ی مانگی ڕابردوو لە هەولێر ئەنجام دراوە و ده‌قه‌که‌ی پێرێ شه‌و بڵاو بووەوە، پێشنیارێكی بۆ چارەكردنی كێشەی كوردەكانی توركیا هەیە.

ئەو دەڵێت ئامادەن ناوبژیوانیی نێوان توركیا و پەكەكە بكەن و تەنانەت ببنە خانەخوێی گفتوگۆی ئەو دوو لایەنە. (نێچیرڤان بارزانی) دەڵێت: "پێویستە سەرەتا توركیا و پەكەكە شەڕ بوەستێنن. دووەم خاڵ ئەوەیە ڕەوشی (ئۆجەلان) لە ناو زینداندا باشتر بكرێت. دواتریش دەست بە كۆبوونەوەی جیددی بۆ چارەكردنی كێشەی كوردەكان بكرێت."



BBC: جەنابتان چەند جارێك سەردانی وڵاتی توركیاتان كردووە، تەنانەت (سەرۆك بارزانی) لە كۆنگرەی (داد و گەشەپێدان)ـدا بەشدار بوو و بۆ یەكەم جار لەوێ بە زمانی كوردی گوتی: ‹‹تەنیا ڕێگەی چارەكردنی كێشەی كورد گفتوگۆیە.›› جەنابیشتان چەند خاڵێكتان نیشان كردبوو كە یارمەتیدەر بن بۆ چارەسەری كێشەی كورد لە توركیادا.

(نێچیرڤان بارزانی): توركیا و لایەنی دیكەیش وەك پەكەكە دەبێت لە یەك شت بگات، ئەویش ئەوەیە كە ئەم‌ كێشەیە، كێشەیەكی سیاسییە و تۆ ناتوانی لە ڕێگەی چەكدارییەوە چارەسەری تری بۆ بدۆزیتەوە.

كێشەكە بۆ چەندین ساڵ لە ناوچەكە بەردەوام بووە‌. ئامانجی ئێمە ئەوەیە كە ئەم كێشەیە دەكرێت بە شێوەی ئاشتییانە و لە چوارچێوەی توركیا چارەسەر بكرێ و من پێم وایە ئەمە هەم لە بەرژەوەندیی تورك و هەم لە بەرژەوەندیی كورد و هەموو لایەنەكانی دیكەدایە.

ئێمە پێمان وایە یەكەم شت پێویست بەوە دەكات كە دەست بە گفتوگۆكردنێكی جیددی بۆ چارەسەری ئەم كێشەیە بكرێت و كە دەست بەمە كرا، دواتر هەوڵ بدرێت بارودۆخی ژیان و تەندروستیی (عەبدوڵا ئۆجەلان) كە ئێستا لە ئێمرالییە، باشتر بكرێت و دوای ئەوەیش داوا لە پەكەكە بكرێت چەك دابنێت و ئەوانیش دەست بكەن بە گفتوگۆكردن لەگەڵ حكوومەت بۆ كۆتاییهێنان بەم كێشەیەی كە چەندین‌ ساڵە لەم وڵاتەدا درێژەی هەیە و جگە لە خوێنڕشتن، دەستكەوتێكی دیكەی نەبووە.

BBC: لەو سەفەرانەی كە جەنابتان بۆ توركیا هەتان بووە لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتەدا، ئەو قسەیەت لەگەڵ كردوون‌، ئایا ئەوان
خوازیاری چارەسەكردرنی كێشەی كوردەكانن لە ڕێگەی گفتوگۆوە؟

(نێچیرڤان بارزانی): من پێم وایە لەم چەند ساڵەی ڕابردوودا دەبینین سەرۆكوەزیران (ئەردۆغان) لە زۆر مەجالدا پێشكەوتنی باشی بە دەست هێناوە‌. پێشتر دەرفەت نەبوو بۆ ئەوەی كە تۆ بە كوردی قسە بكەیت لە توركیادا، ئێستا ئاسانترە.

ئەستەم بوو لەوەی كە ‌تۆ بتوانی گۆرانی بە كوردی بڵێی و تەلەڤزیۆن بە كوردی هەبێت، ئەم شتانە ئێستا وردەوردە دەكرێت. ئەمانە هەمووی هەنگاوی زۆر باشن، بەڵام هەنگاوی تەواوكەر نین. هەنگاوی تەواوكەر ئەوەیە كە دەست بە گفتوگۆیەكی جیددی بكرێت.

من ئەگەر بە ڕوونی بڵێم،‌ توركیا ناكرێت بڵێت من بە بێ بەشداریكردنی لایەنی سەرەكیی ئەم كێشەیە كە پەكەكەیە، چارەسەری دەكەم. دەبێت توركیا لەوە تێبگات كە چارەسەری ئەم كێشەیە گفتوگۆ بێت لەگەڵ ئەو لایەنەی كە كێشەی هەیە.

ئەمە كێشەی پەكەكەیش نییە. حەقیقەتێك لەم وڵاتە هەیە، ئەویش ئەوەیە كە ئەمە كێشەی نەتەوەیەكی پانزە تا بیست ملیۆن كەسییە لەو وڵاتەدا. دەبێت توركیا بە جیددی بیر لەمە بكاتەوە كە ئەمڕۆ لەو وڵاتەدایە هەیە ‌و دەبێت چارەسەری بۆ ببینێتەوە.

BBC: ئێوە ئاماژەتان بەو هەنگاوە ئەرێنیانە كرد كە لە توركیا نراون، وەك تەلەڤزیۆنی كوردی و بەكوردی قسەكردن. بەڵام لە دوو ساڵی ڕابردوودا بە تایبەت ساڵی ڕابردوو، نزیكەی یا زیاتر لە 8000 چالاكڤانی كوردی دەستبەسەر كراون و ئەوان هیچیان چەكدار نەبوون، یا هاووڵاتی بوون یانیش لەگەڵ (بەدەپە)ـدا كاریان كردووە، یاخود لەگەڵ ڕێكخراوە مەدەنییەكاندا هاوكار بوون. دەبینین لە فێبریوەریی ئەمساڵەوە سوپای توركیا نزیكەی 1000 چالاكیی سەربازیی هەبووە.
ساڵی ڕابردوو 700 كەس كوژراون. ئایا ئێوە لە بەرپرسەكانی توركیا دەپرسن كە ئەم دەستبەسەركردنانە لەم كاتانەدا چ یارمەتییەكی ئاشتی لە توركیادا دەدات؟

(نێچیرڤان بارزانی): ئەوە دوولایەنانەیە و یەكلایەنە نییە كە بڵێی وەڵا بەس توركیایە و ئێمە گلەیی لێ بكەین. من پێم وایە پەكەكەیش و تا ئاستێكی زۆر تاوانبارە لەم كێشەیەدا. كێشەی گەورە لە نێوان ئەم دووانە، ئێستا كێشەی باوەڕنەبوونە‌ بە یەكتری.

ئەو هەنگاوانەی كە (ئەردۆغان) دەیهاوێژێت، متمانەی پەكەكەی ڕانەكێشاوە و بە پێچەوانەوە، كە شەڕیش دەستی پێ كرد و بووە شەڕ، ئیتر هیچ یاسایەك وەبەرچاو ناگیرین و دەوڵەتیش بیر لەوە دەكاتەوە كە ئەم كەسانە لایەنگری لە پەكەكە دەكەن و دەستبەسەریان دەكەن و ئێمە ئەوەمان لەگەڵ لایەنی توركیش باس كردووە.

ئێمە پێمان وا نییە ئەمە یارمەتیدەر بێت. بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا ئەو چالاكییە سەربازییانەی كە پەكەكە لە سنوورەكان و نێوخۆی توركیا دەیكات، دووبارە ئێمە تەسەور ناكەین كە ئەمە یارمەتیدەر بێت بۆ چارەسەركردنێكی سیاسی لەو وڵاتەدا.

BBC: ئایا ئێوە پێوەندیتان لەگەڵ پەكەكە یا ئەوانەی كە لە قەندیل بەرپرسن، هەبووە تا پێیان بڵێن كە شێوەی چەكداری یارمەتی كێشەكە نادات؟

(نێچیرڤان بارزانی): ڕۆڵی ئێمە وەكوو هەرێمی كوردستان، هەموو دەم ڕۆڵێكی ئەرێنی و یارمەتیدەرە بۆ چارەسەركردنی ئەم كێشەیە بە شێوەی ئاشتیانە چ لەگەڵ پەكەكە چ لەگەڵ دەوڵەتی توركیا.

ئێمە بەردەوام دەبین لەم ڕۆڵە ئەرێنییەی خۆمان لەگەڵ توركیا و پەكەكەدا.

BBC: سەبارەت بە (سووریا)، ماوەیەك بەر لە ئێستا بەڕێز (بارزانی) گوتی هێزێكی 1000 تا 1200 كەسی ڕاهێنراون. ئایا هەرێمی كوردستان دەخوازێت ئەو هێزە بنێرێتەوە نێوخۆی سووریا؟

(نێچیرڤان بارزانی): دەمەوێت بە ئاشكرا بڵێم كە حكوومەتی هەرێمی كوردستان بە هیچ شێوەیەك نایەوێت دەست وەربداتە نێو بارودۆخی نێوخۆیی سووریاوە. ئەوەی كە ئێوە ئاماژەتان پێدا، ئێمە بۆ كاتێكی دیكە ئەم كارەمان كردووە.

ئەگەر سبەینێ بڵێن لە ناوچە كوردییەكانی سووریا بۆشاییەكی ئەمنی دروست بوو و خەڵكانێك ویستیان كێشە بۆ خەڵكانی ئێمەی كورد دروست بكەن، ئەمانە لە حاڵەتێكی ئامادەباشیدا بن بۆ یارمەتیدان و هاوكاریی خەڵكی خۆمان.

BBC: پرسی سووریا بۆ ئێران زۆر گرنگە و یەكێكە لە هاوپەیمانە سەرەكییەكانی ئێران لە ناوچەكەدا و تەنانەت زۆرێكش دەڵێن كە سووریا ئازار دەكێشێت بە هۆی دۆستایەتی لەگەڵ ئێراندا. ماوەیەك بەر لە ئێستا (قاسم سولەیمانی)ـی فەرماندەی دیاری قودسی ئێران هاتە كوردستان و دیداریشی لەگەڵ جەنابتاندا هەبووە. ئایا باسەكەی ئێوە تایبەت بوو بە بارودۆخی سووریا یا تایبەت بە بارودۆخی كوردستان بوو، چی بوو؟

(نێچیرڤان بارزانی): (سەردار سولەیمانی) زیاتر بۆ بەخێرهاتنەوەی جەنابی سەرۆككۆمار بوو بۆ سلێمانی و ئێمە لەم دیدارەدا، پێوەندی بە كوردستان و ئێرانەوە هەبوو لەگەڵ زیاتر هاوكاریكردنی هەرێم لەو كێشەكانەی كە لەگەڵ عێراقدا هەیەتی.

BBC: وا دیارە لەبەر ئەوەی كە (سەردار لەوێیشەوە كە سەرۆككۆماری بینی، هات بۆ هە‌ولێر و ئێمەیش لەگەڵیدا دانیشتنمان هەبوو و زیاتر باسەكەی سولەیمانی) كەسایەتییەكی سەربازییە و بەرپرسی چالاكیی دەرەكیی زۆرە، بۆیە ئەو پرسیارە دەكەم كە ئایا دیداری ئەو لەگەڵ ئێوەدا زیاتر ئابووری بووە یا ئەمنی؟

(نێچیرڤان بارزانی): لە ڕاستیدای ئەو مەلەفەی عێراق لە دەستی ئەوە. جا ئەگەر ئەمەریكا دەیەوێت لەسەر عێراق لەگەڵ ئێران گفتوگۆ بكات، بە تەسەوری من دەبێت لەگەڵ ئەودا قسە بكات و یا هەر كەسێكی دیكە بیهەوێت قسە لەسەر پرسی عێراق بكات، دەبێت لەگەڵ (سەردار قاسمی) دابنیشێت، چونكە ئەو لایەنێكی سەرەكی هەیە لە بابەتەكەدا. هاتنی ئەو بۆ ئێرە زیاتر بۆ پێوەندی و بەرەوپێشبردنی پێوەندییەكان بووە لەگەڵ هەرێمی كوردستان.

هەروەها لەو دیتنەیشدا بانگهێشتی منی كردووە بۆ تاران و لە داهاتوویەكی نزیكدا منیش دەچمە ئێران و باس لەو پێوەندییەمان دەكەین هەم لە ڕووی ئابووری و هەم لە ڕووی سیاسییشەوە تا زیاتر بەرەو پێشی بەرین.

BBC: ڕۆژنامەكانی ئێران چەندین جار گوتوویانە حكوومەتی هەرێمی كوردستان بووەتە شوێنێك بۆ ئیسڕائیلییەكان تا سیخوڕی بكەن و تیرۆر بكەن و تەنانەت چەند كەسێك گیراون كە گوتوویانە لێرە لە كوردستانی عێراق بوون. بۆیە ویستم بزانم ئایا بە ڕاستی ئیسڕائیلییەكان لێرەن؟

(نێچیرڤان بارزانی): جارێ ئەمە هەمووی پڕوپاگەندەیە و هیچ بنەمایەكی نییە. ئێمە لە دیدارەكانی پێشووی خۆمان، لە پێوەندییەكان لەگەڵ بەرپرسانی ئێرانیدا پێمان گوتن بەڵگەمان بۆ بێنن. بەڵگەیەك بێنن كە ئێمە وەك حكوومەتی هەرێمی كوردستان پشتیوانیمان لەم كارانە كردووە، تەنانەت یەك دانەیشیان نەهێنا.

جەنابتان دەزانن كە هیچ ڕۆژنامەیەك لە ئێران ئازاد نییە و ئەوە ڕەئی كۆماری ئیسلامیی ئێرانە و ئەوان خەتیان دەدە‌نێ كە بەو شێوەیە شت دژی هەرێمی كوردستان بنووسن.

ئێمە ئێستا داوامان لە بەغدا كردووە كە داوا لە ئێران بكات یا بەڵگەیەك بێنن بۆ ئەو مەسەلانەی كە باس دەكرێن و یا دەبێت سنوورێك بۆ ئەم پڕوپاگندانە دابنرێت دژی هەرێمی كوردستان. با من بە‌ ڕوونی بڵێم، سیاسەتی هەرێمی كوردستان ئەوە نییە كە كێشەی هەبێت لەگەڵ كۆماری ئیسلامیی ئێران.

ئێران وڵاتی دراوسێی ئێمەیە و سنوورێكی دوور و درێژمان لەگەڵ یەكتر هەیە و حكوومەتی هەرێمی كوردستان خوازیاری پێوەندییەكی زۆر باشە لەگەڵ كۆماری ئیسلامیدا. ئەمە سیاسەتی ئێمەیە لە پێشتر و لە داهاتوویشدا هەر وا بەردەوام دەبێت.

BBC: پێوەندیی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بە تایبەت پێوەندیی ئێوە و (سەرۆك بارزانی) لەگەڵ توركیا زۆر بووە. لە دەرەوەی وڵات زۆربەی ڕۆژنامەكان دەنووسن كە ئەم بەشەی كوردستان و بە تایبەت‌حزبەكەی ئێوە (پارتی) زۆر لە توركیا نزیك بووەتەوە، تەنانەت دەڵێن (سەرۆك ئەر‌دۆغان) دەیهەوێت ئەو كەمەربەندی سووننەیە دروست بكات و ڕێگە لەو هیلالی شیعەیە بگرێت لە ناوچەكەدا. ئایا ڕاستە، ئەگەر ڕاستە ئێوە دەتانەوێت لەنێو كەمپی شیعەكاندا بن یا لە كەمپی سوننەكاندا؟

(نێچیرڤان بارزانی): ئێمە نە لە كەمپی شیعەداین و نە لە كەمپی سوننەدا، ئێمە سیاسەتێكی نیشتمانیی كوردستانیمان هەیە. ئێمە هیچ كاتێك ناچینە هیچ بەرەیەكەوە دژ بە بە‌رەیەكی دیكە.

ئێمە دەمانەوێت سیاسەتێك بەڕێوە بەرین كە سیاسەتێكی نیشتمانی بێت بۆ وڵاتەكەی خۆمان و ئەو بە دڵنیاییەوە ئەوەی كە باس دەكرێت لە بەرەیەكدا دژ بە بەرەیكی دیكە بین، هیچ ئەسڵ و ئەساسێكی بۆ نییە و ناكەوینە ئەو بەرانەوە، چونكە كە سەیری مێژوو بكەین، ئەمانە زەرەریان لە میللەتی ئێمە داوە.

ئەوەی ئێمە دەمانەوێت بكرێت، ئەوەیە كە سیاسەتێكی نیشتمانی و یەكگرتوومان هەبێت و هەموو لایەنە كوردییەكان لەسەر ئەو سیاسەتە نیشتمانییە كۆك بن و بۆ بەرژەوەندیی گەلی كوردستان و حكوومەتی هەرێمی كوردستان بێت و ئەو بەرژەوەندییەیش لەوەدا نییە كە بچێتە بەرەیەكەوە دژی هیچ بەرەیەكی دیكە نە سوننە و نە شیعە. ئێمە لە كاتی خۆیشی و لە دوای ڕووخانی ڕژێم بەوە تاوانبار كراین كە‌ لەگەڵ شیعەداین دژ بە سوننەكان، ئێستا بە پێچەوانەوە دەڵێن لەگەڵ سوننەداین دژ بە شیعە. ئەمە سیاسەتی ئێمە نییە و نایشبێت.

BBC: ماوەیەك پێشتر گێرمەوكێشەیەكی زۆر لە نێوان ئێوە و بەغدادا هەبوو. ئایا توانی ئەو بەڵێنانەی كە بە ئێوەی دا، بباتە سەر؟

(نێچیرڤان بارزانی): كێشەی وڵاتێك لەسەر ئەو بنەمایە چارەسەر دەبێت كە دانیشتنێكی جیددی بكرێت و لە بارەی ئەو كێشانەی كە هەیە قسە بكرێت و چارەسەر ببن، بەداخەوە تا ئێستا پێناچێت سەرۆكوەزیران (مالیكی) ئەمە لە پێشەنگی كاری ئەودا بێت و پێناچێت كە بە ڕاستی بیهەوێت ئەم كێشەیە چارەسەر بكات.

ئەگەر بەغدا تەسەوری وایە كە ئێمە دەگەڕێینەوە بۆ ساڵەكانی پێش ‌ساڵی 1991 لە عێراقدا و وەك هەرێمێك دەتوانێت ڕەفتارمان لەگەڵدا بكات، وەك ئەوەی كە لەگەڵ پارێزگاكانی دیكەی عێراق مامەڵە دەكات، ئەوە مومكین نییە بە هیچ شێوەیەك.

ئێمە بارودۆخمان لەگەڵ ناوچەكانی دیگەی عێراق زۆر جیاوازە. ئێمە پابەندی دەستوورین كە 80%ـی خەڵكی عێراق دەنگیان بۆ داوە. ئەوەی ئێمە دەیكەن مافە دەستوورییەكانی خۆمانە.

BBC: هێزەكانی دیجلە، هاتوونەتە نێو سنوورەكانی هەرێمی كوردستان. ئایا ئێوە لەوە نیگەران نین كە ئەم هێزانە لە كەركووك دژ بە هەرێم بجووڵێنرێن؟

(نێچیرڤان بارزانی): ئەوان بەپێی ئەم بڕیارە داوایان كردووە كە هێزەكانی دیكەی ئەمنی لە شاری كەركووك وەكوو پۆلیس و ئاساییش، ببنە بەشێك لەم هێزی دیجلەیە، خۆی كێشەكە لێرەوە دروست دەبێت و ئەم بڕیارەی (مالیكی) ڕێك سەردەمی (سەددام)ـمان بیر دەخاتەوە كە شتێكیان دروست كرد و (عەلی حەسەن مەجید)ـیان كردە بەرپرسی ئەو بەشە و هەموو كوردستانی خستە بندەستی و ئەو كارەساتە گەورەیە دوای ئەوە دروست بوو لە كوردستاندا.

ئەوەی ئێستا سەرۆكوەزیران (مالیكی) دەیكات، لە ڕاستیدا ئەو ڕووداوە بە بیر كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان دەهێنێتەوە كە بەداختەوە سەرۆكوەزیران (مالیكی) نەدەبووایە بەو شێوەیە ڕەفتار بكات بە تایبەت لەگەڵ پرسی كورددا.

ئەو خۆی لەگەڵ ئەم نەتەوەیە ژیاوە و لە شاخ لەگەڵ ئێمە بووە. دەبووایە كە ئەوڕۆ وەك سەرۆكوەزیران بە پشتیوانیی هەموو لایەكمان دێتە سەر دەستەڵات، زۆر بە جیددیتر هەوڵی چارەسەكردنی كێشەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و بەغدای دابایە.

BBC: (مالیكی) لە ڕاگەیاندنەكانی كورستاندا گوتوویەتی كە حكوومەتی هەرێمی كوردستان بە تایبەت جەنابتان و (سەرۆك بارزانی) دژی كڕینی فڕۆكەی (F16)ـن و تەنانەت ئەو گوتوویەتی كە دووان لە فڕۆكەوانەكانیش كوردن، نیگەرانیی ئێوە چییە؟

(نێچیرڤان بارزانی): تۆ سەیری ئەم عێراقە هەر لە سەردەمی دروستبوونییەوە تا ئێستا بكە. ئەوەی كە لەم وڵاتە لەسەر كورد كراوە، چی بووە؟! هەمیشە نەوت فرۆشراوە و چەكی پێ كڕدراوە و ئەو چەكە دژ بە گەلی عێراق بەكار هێنراوەتەوە.

برینەكانی كورد زۆر زۆر لەوە قووڵترن كە ئەوڕۆ بە درووشمەكانی وەك دیموكراسی و شتی دیكەی لەم بابەتە بكات. برینی ئەم نەتەوەیە زۆر قووڵە، هەر بۆیە نیگەرانە. بەسەرهاتی پێشووی ئەم میللەتە بە ئێمە دەڵێت كە دەبێت ئێمە لەو كارە نیگەران بین.

دوو و چوار فڕۆكەوانی كورد، هیچ لە باسەكە ناگۆڕن. كێشەی گەورەی ئێمە ئەوەیە كە دەبێت كورد ئەو قەناعەتەی بۆ دروست ببێت كە بە ڕاستی هەر حاكم و دەستەڵاتدارێك بیهەوێت لە بەغدا بێت، ئەوەی بیری لێ دەكاتەوە ئەوەیە كە دەبێت كێشەكە بە شێوەی سەربازی چارەسەر نەكات، بەڵام تا ئێستا كورد ئەم قەناعەتەی نییە.

BBC: (شەهرستانی) چەند جار گوتوویەتی كە _ببوورەئەمەقسەی من نییەقسەی ئەوە_ حكوومەتی هەرێمی كوردستان نەوت دەدزێت! نەوت دەدات بە توركیا و ئێران. لە دەستووردا هاتووە كە نەوت بفرۆشیت و داهاتەكەی بچێتەوە نێو خەزانەی دەوڵەتەوە. ئایا ئەم بانگەشەیەی (شەهرستانی) تا چ ئاستێك ڕاستە؟

(نێچیرڤان بارزانی): ئەوەی كە باس كراوە، ‌هیچ ئەسڵ و ئەساسێكی بۆ نییە. ئێمە چەندین جار گووتوومانە و ئێستایش دەیڵێینەوە كە نەوتی خام لە كوردستانەوە دەرنەچووە نە بۆ ئێران و نە بۆ توركیا.

بەڵام دیسانەوە ئەوەی كە ئێستا حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەیكات، لە چوارچێوەی ئەو دەستەڵاتە دەستوورییەیەكەدا پێی دراوە. ئێمە مومارسەی دەستەڵاتی دەستووریی خۆمان كردووە و بە دڵنیاییەوە بەردەوامیش دەبین.

BBC: حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە بیری ئەوەدایە كە هێڵێكی لوولەی نەوت لە كوردستانەوە بكێشێت بۆ توركیا تا نەوتەكەی هەناردەی دەرەوەی وڵات بكات. باشە عێراق هێڵێكی لوولەی نەوتی هەیە بۆ ئێوە دەتانەوێت هێڵێكی دیكە بكێشن. مەبەست چییە؟!

(نێچیرڤان بارزانی): لە هیچ بڕگەیەكی دەستوور و هیچ بەندێكی دەستووریدا نییە كە ئیللا دەبێت عێراق ئەو كارە بكات، ئەگەر ئێمە بمانەوێت بە واقیعبینانە سەیری هەرێمی كوردستان بكەین، تا ساڵی 2015 ئێمە دەتوانین نزیكەی ملیۆنێك بەرمیل بنێرین بۆ دەرەوە و ئەم یەك ملیۆن بەرمیلەیش پێویستی بە ژێرخانێك هەیە و ئەو ژێرخانەیش بۆڕیی نەوتە. ئێمە جیددین لەوەی كە ئەو بۆڕییە نەوتە دروست بكەین.

BBC: زۆر كۆمپانیای گەورەی دنیا هاتوونەتە كوردستان كە مانگی ڕابردوو (تۆتاڵ)ـی فەڕەنسی دواترینیان بوو كە هاتنە ئێرە. دەزانم چەندین كۆمپاینای گەورەی وەك (شیڤرن) و (ئێكسۆن مۆبیل) لێرەن، زۆر كەس دەڵێن كە حكوومەتی هەرێمی كوردستان بە ئەنقەست كۆنتراكت و ڕێككەوتننامەی پڕ بەرژەوەندی لەگەڵیاندا واژۆ دەكات بۆ ئەوەی یارمەتیی كوردستان بدەن تا ڕۆژێك لە عێراق جیا ببێتەوە. ئایا ئێوە بیر لەوە دەكەنەوە كە ئەگەر كۆمپانیا گەورەكانی نەوت بێنە كوردستانەوە، ئەگەری ئەوە هەیە كوردستان سەربەخۆ بێت؟

(نێچیرڤان بارزانی): هەموو ڕێگەیەك دەدۆزینەوە بۆ ئەو هەڕەشانەی عێراق كە جار جارە دەیكاتە سەر هەرێمی كوردستان و بودجەی دەبڕێت تا دووبارە گوێمان لێ بێتەوە و هەموو ڕێكارێك دەگرینە بەر بۆ ئەوەی ئێمە تووشی ئەو بارودۆخە نەبین لە عێراقدا.

با بگەڕێینەوە سەر ئەو كۆمپانیایانەی وەك شیڤرۆن و تۆتال و ئێكسۆن مۆبێل، ئەمانە كۆمپاینای كەرتی تایبەتن و وەك كەرتی تایبەتیش هاتوون بۆ كوردستان و بە شێوەیەكی سیاسی نوێنەری وڵاتی خۆیان نین. ئەم كۆمپانیایانە هاتوون تا بەرژەوەندییان پێ ببڕێت.

ئێستا دوو شێوە كۆنتراكت هەیە لە عێراقدا كە شێوەی (سێرڤیس كۆنتراكت) هەیە و شێوەی (كۆنتراكتی هاوبەش)ـیش هەیە. كۆنتراكتی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، كۆنتراكتی هاوبەشە، واتە حكوومەتی هەرێمی كوردستان لەگەڵ ئەو كۆمپانیایانەدا هاوبەشە.

جیاوازییەكەی چییە: لە عێراقدا ئەگەر بنۆڕین پێشتر نەوت دۆزراوەتەوە، بۆیە بە كۆنتراكتی سێرڤیس دەبێت، بەڵام لە كورستان گەڕان بە دوای نەوتدا نەبووە، بۆیە ڕیسكە كە ئایا ئەو كۆمپانیایانە دێن نەوت دەدۆزنەوە یان نا؟! هەر بۆیە شێوەی كۆنتراكتی ئێمە لەگەڵیاندا، كۆنتراكتێكی هاوبەشە.

ئامانجی ئێمە ئەوەیە كە سەرنجی ئەو كۆمپانیایانە ڕابكێشین تا بێنە كوردستانەوە و ئەمەیش دەرفەتێكە كە هەرێمی كوردستان لە دەستی نادات، بەڵام ئەمە پێوەندی بە هیچ مەسەلەیەكی سیاسییەوە نییە. سەبارەت بە پرسی جیابوونەوەلە عێراق یان جیانەبوونەوەمان، دەبێت هەموو ئەوە بزانن كە ئێمە وەك میللەتێك جیاوازیمان هەیە. ئێمە میللەتێكین كە زمانمان جیایە، فەرهەنگ و دابونەریتمان جیایە، بەڵام چییە؟ ئێمە خۆمان دوای 2003 هاوكێشەیەكمان دۆزیوەتەوە كە دەبێت لەنێو عێراقدا بژین. دەبێت ئەو هاوكێشەیە جێگەی ڕێز و ئیحترامی بەغدا و هەموو پێكهاتەكانی دیكەی عێراق بێت تا بتوانین بە ڕاستی لەم وڵاتەدا پێكەوە بژین.

BBC: لە جیهاندا ئاڵوگۆڕی زۆر كراوە بە تایبەت لەو شوێنانەی كە كوردی لێ دەژین. بۆ نموونە دەتوانین بڵێین كە بەشێكی كوردستانی سووریا لە دەستی كوردەكاندایە و كوردستانی عێراق كە چەندین ساڵە پێشكەوتووترە لە هەموو بەشەكانی دیكە. بۆ یەكەم جار لە توركیا باس لەوە دەكرێت كە دەبێت كێشەی كورد بە شێوەیەكی سیاسی چارەسەر بكرێت. سەرۆكوەزیر، بە بڕوای جەنابتان چەندە ئەم كێشەیە دەكرێت لەم ڕووەوە چارەسەر بكرێت؟

(نێچیرڤان بارزانی): ئەگەر بەپێی حەق و حیساب باسی لێوە بكەین، ئەوا دەبینین كورد مافی خۆیەتی و وەك كوردێك تەمەننای ئەوە دەكەین كە ڕۆژێك دەوڵەتی كوردی دابمەزرێت و ئەوەی كە ئێمە تەمەننایشی بۆ دەخوازین، ئەوەیە كە ئەم دەوڵەتانەی دەوروبەری ئێمە لەوە تێبگەن كە كێشەیەك بە ناوی كێشەی كورد و نەتەوە و میللەتێك هەیە كە پێی دەڵێن نەتەوەی كورد.

دەبێت هەوڵ بدرێت كە لە چوارچێوەی ئەو دەوڵەتانەی كورد تێیاندا دەژین، كورد بگات بە مافەكانی خۆی.

BBC: وا دیارە بارودۆخی كوردستانی عێراق لە هەموو بەشەكانی دیكە باشترە. ئایا ئێوە ئامادەن كە ئەگەر بارودۆخێكی هاوشێوەی كوردستانی عێراق هاتە پێشەوە هەروەك سووریا یارمەتییان بدەن.
(نێچیرڤان بارزانی): ئەولەوییەتی ئێمە لە سووریادا دوو شتە. یەكەمین ئەوەیە كە كورد لەنێو خۆیدا تووشی كێشە نەبێت و دووەمیش ئەوەیە كە ناوچەی كوردستان نەكەین بە‌ مەیدانی ململانێی لایەنەكان، چ حكوومی و چ لایەنی ئۆپۆزسیۆن. بۆیە دەبێت یارمەتیی ئەو وڵاتانە بدەین كە هەر جۆرە گۆڕانكارییەك ڕوو بدات كە بە هەر شێوەیەك بوو و ئەمە لەسەر ئێمە واجبە تا بە مافەكانی خۆیان بگەن.
BBC: دە ساڵی تر ئەگەر من هاتمەوە بۆ كوردستان، چۆن كوردستانێك دەبینم؟

(نێچیرڤان بارزانی): بە دڵنیاییەوە دە ساڵی دیكە كوردستانێكی زۆر پێشكەوتووتر لە ئێستا دەبینی. كوردستانێك كە توانیویەتی ژێرخانی ئابووری و سیاسی و كۆمەڵایەتیی خۆی بە ڕێكوپێكی ڕێك بخات و كوردستانێك هەنگاو دەنێت بۆ هەنگاوی گەورەتری دوای ئەو.
BBC: ئەو هەنگاوە گەورەیە چییە؟

(نێچیرڤان بارزانی): ئەو هەنگاوە گەورەیە، ئەوەیە كە هەموو میللەتی كورد حەز لەوە بكات كە لە وڵاتەكەی خۆیدا بە شێوەیەكی ئاشتیانە و دوور لە كێشە، بژیت.