دەقی دیمانەكەی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان لەگەڵ الجزیرە ئینگلیزی

Decrease font Enlarge font قەبارەی فۆنت
total views:    1242
image

سازدانی دیمانە: جەین عارف

جەزیرە: زۆر سوپاس بۆ ئەم دیمانەیە. ئەم هەرێمە بە دوو جەنگ، گەماڕۆ و شەڕی ناوخۆ و باجی دەرەوەدا تێپەڕیوە. ئەمرۆ لە هەموو كات زیاتر بەدەسەڵاتتر و خودموختار ترە. ئایا هێشتا هەست دەكەن شەڕ بۆ مانەوە دەكەن؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: بێگومان دۆزی گەلەكەمان زۆر زۆر چووەتە پێشەوە. ناتوانم رەتی بكەمەوە كە ئێمە هێشتا رووبەرووی زۆر زەحمەتی دەبینەوە. من دەتوانم بە دڵنییایەوە بڵێم كورد ئەو قۆناغەیان تێپەراند كە مانەوەیان هەڕەشەی لەسەر بێت. مومكین نییە بۆ ئێمە وەكو گەلێك قبووڵمان بێت لە هەموو دەستكەوتانەی بەدەست هاتوون پاشەكشێی لێ بكەین.

جەزیرە: قەیرانێكی راستەقینە لە عێراقدا هەیە. چەند مانگێك لەمەوبەر هۆشداری ئەوەتدا گەر ئەو قەیرانە بەردەوام بێت ئەوە هەرێمی كوردستان سەربەخۆیی خۆی هەڵدەبژێرێت. ئایا هێشتا لەسەر هەمان بۆچوونیت؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئەگەر روونی بكەمەوە ئەوەی كە من كتومت گوتم چی بوو، بزەیت عێراق رووبەرووی قەیرانێكی راستەقینە بووەتەوە و ئێمە دوو جۆر كێشەمان هەیە، یەكێكیان كێشەیەكی گشتییە بۆ عێراق و ئەوی دیكەشیان كێشەی نێوان هەرێمی كوردستان و بەغدایە. ئێمە داوای چارەسەری راستەقینەی كێشەكان دەكەین، بۆ ئەوانەی سەرتاسەری عێراق و ئەوانەی نێوان هەرێمی كوردستان و بەغدا. داوا لە سەركردە عێراقییەكان دەكەم ئەگەر ئەوان ئامادەن و بێن گفتوگۆمان لەگەڵ بكەن، ئێمە ئامادەین هەموو شتێك بكەین بۆ چارەسەركردنی ئەو كێشانە. ئەگەر كوتلە سیاسییەكانی دیكە ئامادەنەبن ئەوە من دەگەڕێمەوە بۆ لای گەلی كورد و ئەوسا داوایان لێ دەكەم كە چی بكەین. من هێشتا هەمان شت دەڵێم.

جەزیرە: لەبەر ئەوەی هیچ گۆرانكارییەكی ئەوتۆ نەبووە لە پەیوەندییەكانی نێوان هەرێم و بەغدا، ئاخۆ پێت وایە كە لە مانگی ئەیلوول دەگەڕێیتەوە بۆ گەلی كورد و لە ریفراندۆمێكدا داوایان لێ دەكەیت ئایا ئەوان سەربەخۆییان دەوێت؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: راستگۆیانە بڵێم، ئەم بارودۆخەی ئێستا بەم شێوەیەی ئێستا قبووڵ كراو نییە و ئێمە رێگا نادەین بەردەوام بێت. گەلی ئێمە رێگەی پێنادەن. دڵنیاشم خەڵكی عێراقیش قبووڵیان نییە. بە دڵنیاییەوە لە كاتێك لە كاتەكان دەگەڕێمەوە بۆ گەلەكەم، بەڵام من دەبێت یەكەمجار راوێژ لەگەڵ پارتە سیاسییەكان و پەرلەمان بكەم، من ناتوانم بە تەنها ئەم بڕیارە بدەم. بە تاكید ئەگەر نائومێد بین لە چارەسەركردنی كێشەكان و ئەم قەیرانە ئەوە من دەگەڕێمەوە بۆ گەلەكەم. بەر لەوە دەبێت من راوێژ لەگەڵ لایەنە سیاسییەكان و پەرلەمان بكەم.

جەزیرە: چەند مانگێكە هەوڵ هەیە بۆ لێسەندنەوەی متمانە لە نوری مالیكی. وا دەردەكەوێت كە سەركەوتوو نەبووبێت ئەو هەوڵانە. ئایا هیچ ئومێدێكتان هەیە كە ئەو بگۆڕدرێت بەر لە هەڵبژاردنە گشتییەكانی داهاتوو؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: خۆ پرۆسەكە رانەوەستاوە. مەسەلەی لێپرسینەوە لە سەرۆك وەزیران لە پەرلەمان بەردەوام دەبێت.

جەزیرە: مەسەلەكە زۆر شەخسی دەردەكەوێت. تۆ یارمەتی مالیكیت داوە كە حكوومەتەكەی پێك بهێنێت، لە راستیدا تۆ یارمەتیتدا ببێتە سەرۆك وەزیران و ئێستایش دەرەكەوێت كە ئەو خیانەتی لە متمانەی تۆ كردووە. تا چەند ئەمە شەخسییە لە نێوان تۆ و سەرۆك وەزیران مالیكی، بە لەبەرچاوگرتنی مێژووی دوو ساڵی رابردوو.

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: بە هیچ شێوەیەك من رێگا نادەم ببێتە مەسەلەیەكی شەخسی. بێگومان من متمانەی زۆرم بە سەرۆك وەزیران مالیكی هەبوو لەبەر پەیوەندییە كۆنەكانمان. من هیوام لەدەستدا لە دەرەنجامی ئەوەی روویدا. من هەندێكجار لە كۆبوونەوەكان بیرم دەكردەوە ئەگەر مالیكی لێرە بوایە لە جیاتی من ئەوە ئەو وەكو خۆم بەرگری لە كورد دەكرد. بەڵام بەداخەوە، لە جیاتی ئەوە، یەكەم دەرفەت كە بۆی رەخسا لە 2008 ئەو فەرمانی هێرشكردنی كرد لە دژی گەلی كورد لە خانەقین. لەوەوە ئەو متمانەی من نەما لە مالیكی.

جەزیرە: وا دەردەكەوێت سوپا بەهێز دەكرێت و گرژی هەیە لەسەر سنووری دی فاكتۆی هەرێمی كوردستان و عێراق. تۆ باسی مەترسی هەبوونی فرۆكەی ئێف-16 كردووە لە لایەن عێراقەوە. ئێوە لای خۆتانەوە چی دەكەن تاكو دڵنیابن كە هەرێمی كوردستان ئارام دەمێنێتەوە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: بەلای ئێمەوە، فرۆكەی ئێف-16 هیچ جیاوازییەكی نییە لەگەڵ MIG19 و MIG21. ئێمە ئەوانەمان بینیوە لە دژی ئێمە بەكارهێندراون. ئێمە تانك و تۆپ و چەكی دیكەمان بینیوە لە دژی گەلەكەمان بەكارهێندراوە. ئێمە بینیومانە هێزی سەربازی گەورە لە دژی گەلەكەمان بەكارهێندراوە. ئێمە لەوە ناترسین. ئەوەی ئێمە لێی دەترسین ئەو عەقڵییەتەیە دەترسین كە هێشتا باوەڕی بە بەكارهێنانی فرۆكە و تۆپ و تانكە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان. ئێمە پێمان وانیە ئەوە كێشەكان چارەسەر دەكات. ئەوە رێگا هەڵەكەیە. ئەو نەهامەتی و كێشانەی ئەمرۆ عێراق پێوەی دەناڵێنێت دەرەنجامی ئەو جۆرە بیركردنەوەیە. بۆیە ئێمە نامانەوێت ئەوە دووبارە ببێتەوە. ئەگەر بەغدا یان حكوومەتی فیدراڵی بیەوێت بیر لە بەكارهێنانی ئەو جۆرە شتانە بكاتەوە ئەوە ئیچمە ناچارین بگەڕێینەوە بۆ ئەو كاتانەی كە ئێمە دەبوایە بیرمان بكردایەوە لە چۆنێتی بە ئامانجكردنی ئێف-16ەكان تاكو پێمان نەگەن. ئێمە ئومێدەوارین ئەمە حاڵەتەكە نەبێت بەڵام دەبێت خۆمانی بۆ ئامادە بكەین."

جەزیرە: دەتوانی روونكردنەوەی زیاتر بدەیت لەسەر ئەو رێوشوێنانەی كە ناهێڵن ئێوە بكەنە ئامانج. ئایا ئێوە لە پرۆسەی پەرەپێدانی هێزی ئاسمانی خۆتانن یان رێوشوێنی وەها دەگرنە بەر؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: جارێ ئێمە هەموو هەوڵێك دەدەین كە نەگاتە ئەوە. بێ شك ئێمە دەمانەوێت هاوسەنگی هاوسەنگی بۆ سوپای عێراق بگەڕێتەوە، كە سوپایەكی عێراقی بێت بۆ هەموو عێراقییەكان، بۆ بەرگری كردن لە هەموو عێراق و گەلی عێراق و نەك لە دژی گەلی عێراق و هیچ پێكهاتەیەك یان شوێنێك یان هەرێمێكی عێراق بەكار بهێندرێت. ئەمە ستراتیژێتی ئێمەیە و ئەمە سیاسەتی ئێمەیە و هیوادارین سەربگرێت. ئەگەر ئێمە سەركەوتوو نەبووین ئەوە گومانی تێدا نییە كە مافی خۆمانە هەر رێگا و وەسیلەیەك بگرینە بەر كە دەیدۆزینەوە بۆ پاراستنی كوردستان و گەلی كورد لە ئێف-16 و لە هەر هێڕشێكی تر.

جەزیرە: ئێوە هەنگاوی زۆر مەزنتان ناوە لە پەیوەندییەكانتان لەگەڵ توركیا. ئێستا توركیا بڕبڕەی ئابووری هەرێمی كوردستانە. بەڵام هێشتا نیگەرانی لە توركیا هەیە لەسەر پەرەسەندنی هێز و دەسەڵاتی كوردی. پێت وایە توركیا رێگا دەدات بە هەرێمێكی كوردی كە نەك تەنها لە رووی ئابوورییەوە بەهێزترە، بەڵكو لە رووی سەربازیشەوە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: من پێم وایە هەرێم ئامادەیی و ئیرادەی هەبووە و هەیە كە پەیوەندی ئابووری باشی لەگەڵ هەموو دراوسێكاندا هەبێت. بێگومان پێشكەوتنی زۆر گەورە هەبووە لە پەیوەندییەكانمان لەگەڵ توركیا. ئەگەر پەیوەندی ئابوورییمان بەهێز بێت ئەمە یارمەتیدەر دەبێت بۆ نەهێشتنی هەر مەترسییەك لە هەر بوارێكدا هەیانبێت دەدات. مەسەلەی بەهێزبوونی سەربازی هەرێمی كوردستان، ئەوە شتێكی زۆر گرنگە بۆ گەلی كوردستان و هەرێمیشەوە. ئێمە رێگا نادەین بە كەس كە تەدەخول لەوەدا بكات. ئەوە پەیوەندی بە بەرگریكردن لە گەلی كوردستان و هەرێمی كوردستانەوە هەیە.

جەزیرە: ئێستا نەوت مەسەلەیەكی زۆر گرنگە. بەغدا هەڕەشەی كردووە هەندێك لەو داهاتەی دەیدات بە هەرێمی كوردستان ببڕێت. هەرێمی كوردستانیش دەڵێت نەوتی خاو هەناردەی توركیا دەكات. یەكێك لە راوێژكارەكانی سەرۆك وەزیران مالیكی هۆشداری ئەوەیداوە كە شتی لەو جۆرە دەبێتە هۆی هەڵگیرسانی شەڕ. ئەمە لە كوێدا رادەوەستێت؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: بەداخەوە لەم مەسەلەیەدا هەندێك كەس لە بەغدا نییەتی باشیان نییە بەرامبەر بە گەلی كوردستان و ئەوان زۆر دژی هەرێمی كوردستانن. ئەمە مەسەلەیەكی قانوونی و دەستووریی نییە. هیچ مەسەلە ئەوە نییە. ئەوان تەنها دەیانەوێت پێشكەوتنی هەرێمی كوردستان راگرن و ئەمەش سزادانی ئێمەیە. لە راستیدا، هیچ یەك لەو گرێبەستانەی ئیمزامان كردووە دژ بە دەستوور نین. لە رەشنووسی یاسای نەوت و غازی 2007، دەبوایە بنێردرایە بۆ پەرلەمان و بڕگەی تێدابوو هەبوو كە تێیدا هاتبوو ئەگەر تا مانگی ئایاری ئەو ساڵە یاساكە لە پەرلەمان پەسەند نەكرێت ئەوە هەردوو لایان دەتوانن بەردەوام بن لە ئیمزاكردنی گرێبەستەكان. ئەوان هۆكار بوون لە پشت ئەوەی یاساكە نەچێتە پەرلەمان. تاكە پرسیار ئەوەیە: بۆچی ئەوان نەیانهێشت یاساكە لە پەرلەمان پەسەند بكرێت؟ من ناڵێم هەموو شتێكی ئێمە كردوومانە یان دەڵێین بێ كەموكوڕییە، رەنگە خەتا لە ئێمەشدا هەبێت، بەڵام با پێكەوە دابنیشن و گفتوگۆ بكەین. با تەماشای بكەین. ئێمە هیچ شتێكمان نەكردووە مخالەفەی دەستوور بێت، هەموویان بە گوێرەی دەستوور بوون. هەر كاتێك ئێمە شتێكمان دیتەوە مخالەفەی دەستوور بێت بە خۆشحاڵییەوە دانی پێدا دەنێین و راستی بكەینەوە. بەڵام ئەوەی لە ئێستادا دەیبینین تەنها دژایەتی كوردستانە و ئەوەش وەكو بیانوییەك بەكاردەهێنرێت. لە جیاتی ئەو دوژمنكارییە بەرامبەر بە كوردستان و گەلی كوردستان، پێویستە ئەوان وەڵامی خەڵكی عێراق بدەنەوە. ئەوان 27 ملیار دۆلاریان لە كەرتی كارەبا خەرج كردووە، ئایا دەتوانن روونی بكەنەوە بۆ خەڵكی عێراق و پێیان بڵێن ئەو پارەیە چی لێهات؟ فەرموو لە خەڵك بپرسە باری كارەبای ماباقی عێراق چۆنە. با ئەوان وەڵامی ئەم پرسیارانە بدەنەوە. با ئەوان وزەكانیان لەوە بەكار بهێنن وەك لە دژایەتیكردن و كاركردن لە دژی گەلی كوردستان. دەبێت ئەوان هەوڵەكانی خۆیان پەرە پێبدەن بۆ دابینكردنی خزمەتگوزارییەكان بۆ خەڵكی عێراق. من دەڵێم باشترین رێگا ئەوەیە گفتوگۆكان بەردەوام بن و یاسای نەوت و غازیش لە پەرلەمان پەسەند بكرێت. هەر كاتێك ئەو یاسایە دەرباز بوو ئەوە باشترین دەرفەت دەبێت بۆ چارەسەركردنی كێشەكان. بە پێچەوانەوە، ئەگەر چاوەڕێی بڕیارێكی شەخسی كەسێك لە بەغدا بكەین ئەوە یارمەتیدەر نابێت. بێگومان بڕینی بودجەی هەرێم لە بەغداوە بە راگەیاندنی شەڕ لە قەڵەم دەدەین. پاشان خۆیان تەحەموولی بەرپرسیارێتی دەكەن.

جەزیرە: كە بودجەیان بڕی و ئێوەش ئەوەتان بە راگەیاندنی شەڕ لە قەڵەمدا چی دەگەیەنێت؟ هەنگاوی دواتر چییە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئەوكاتەی بودجە دەبڕن ئەوە بە راگەیاندنی شەڕی لە قەڵەم دەدەین. روونە كە راگەیاندنی شەڕ چی دەگەیەنێت و چی لە خۆ دەگرێت. هێشتا زووە باسی ئەوە بكرێت، بەڵام هەر كاتێك ئەوەیان كرد ئەوە بە دڵنیاییەوە بە راگەیاندنی شەڕی لە قەڵەم دەدەین. وابزانم پێویست ناكات بچمە ناو وردەكارییەوە.

جەزیرە: بەلای زۆر كەسەوە راگەیاندنی شەڕ واتا ئامادەكردنی سەرباز و چەكەكیانان و هەڵگیرساندنی شەڕی چەكداری. باس لەوە دەكەن؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: خۆ خیارات زۆرە. ئەوە تەنها هەڵبژاردە نییە. ئەمە یەكێكیانە.

جەزیرە: ئایا هەرێمی كوردستان دەتوانێت لە رووی ئابوورییەوە دەربازی بێت ئەگەر بەغدا بودجەی لێ بڕی، لە رێی هەناردەكردنی نەوت بۆ توركیا یان شوێنی دیكە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئەم بارودۆخە بەم شێوەیە نامێنێتەوە. بەم شێوەیە بەردەوام نابێت.

جەزیرە: ئەوە واتا؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: پرسیارەكە ئەوەیە ئایا هەموو عێراق دەتوانێت ئاوها بمێنێتەوە؟

جەزیرە: ئەوە پرسیارێكی باشە چونكە ئێمە هەوڵێكی زۆر دەبینین لە داواكردنی ئۆتۆنۆمی لە ناوچە سوننییەكان و هەندێك لە ناوچەكانی باشوور. ئایا عێراق بە یەكگرتوویی دەمێنێتەوە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئەمە ئەم عێراقەی جاران نییە. ئێمە بەشداربووین و هاوبەشبووین لە بنیاتنانی عێراقی تازە. عێراقی تازە دەبێت بە هاوبەشانە بەرێوەببردرێت. هەروەها دەبێت هاوبەشێتی هەبێت، هاوبەشی راستەقینە لەم وڵاتەدا، نەك یەك كەس و یەك تاقم وڵات بەرێوەبەرن. ئێستا كێشەكە لەسەر ئەمەیە. كێشەی حوكم یەك كەس و خۆسەپاندنی حوكمڕانی مەركەزییە. پێم وانیە هەتا عێراقییەكانیش ئەمەیان قبووڵ بێت، نە سوننە و نە شیعەكان ئەم بارودۆخەی ئێستایان قبووڵە، جەماعەتێك بتوانن هەموو وڵات بەرەو هەڵدێر ببەن. ئەمە ماباقی عێراق قبووڵی نییە. باوەڕناكەم ئەوان ئەم جۆرە رەفتارەیان قبووڵ بێت كە یەكێك ویستی خۆی بسەپێنێت. جا یان ئەوەتا ئێمە شەراكەتی راستەقینەمان دەبێت لەم وڵاتە، یان خەڵكی عێراق، بە شیعە و سوننەوە، ئەم دۆخەی ئێستا قبووڵ ناكەن.

جەزیرە: لەم رۆژگارەدا لە هەرێمی كوردستان گەنجەكان عەرەبی قسە ناكەن، لە قوتابخانەكان فێر نابن. ئێوە ئابووری و خزمەتگوزاری خۆتان هەیە. تەنانەت سنوورەكانیشتان لە دەسەڵاتی خۆتانە. چییە ئەو شتەی كە هێشتا هەرێمی كوردستان بە عێراقەوە دەبەستێتەوە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: زمانی عەرەبی زمانی فەرمیە، دەخوێنرێت. ئەمە بەردەوامی سیاسەتی 30 ساڵی رابردووە. بۆ راستكردنەوەی زانیارییەكانت، عەرەبی لە قوتابخانەكانی ئێرە دەگوترێتەوە. سەبارەت بە بەشی دووەمی پرسیارەكەت، ئەوە بزەبت ئەو واقیع و راستییەی هەرێمی كوردستانە كە ئێمە دەمانەوێت لە پێش چاو بگیردرێت و دەمانەوێت خەڵك باوەڕی پێ بهێنن: عێراق لە دوو نەتەوەی سەرەكی پێك هاتووە، عەرەب و كورد. ئێمە بڕیارمان داوە لەگەڵ عێراقبین لەسەر خواستی خۆمان. ئەمە واقیع و راستییەكەیە. ئێمە دەمانەوێت دانمان پێدا بنرێت و بناسرێین. هەر كاتێك ئەمە بوو كێشە نابێت. ئەگەر بیانەوێت بە زۆر خۆیان فەرز بكەن بەسەر میللەتی كورد، ئەوە مومكین نییە.

جەزیرە: بەر لە چەند حەفتەیەك بینیمان بەرێزتان رووفاتی یەكێك لە قوربانیانی كوردی هەڵمەتی ئەنفالی سەددام حوسێنت هەڵگرت و ناشتان كە تەنها یەكێك بوو لە دەیان هەزار قوربانی گۆڕە بە كۆمەڵەكان. ئەوە تا چەند كاریگەری هەبووە لەسەر مێژووی ئەم هەرێمە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئەمە برینێكی قوڵە. ئێمە قەت لەبیری ناكەین و سازش نابێت. من زۆر زۆر شانازی دەكەم كە تاكێكم لە گەلی كورد لەبەر ئەوەی گەلی ئێمە قوربانی و ئازاریان چەشتووە و قەت بیر لە تۆڵەكردنەوە لێیان ناكەنەوە لە دوای ئەو هەموو كارەساتەش. بە نیسبەتی من، سەبارەت بەو شەهیدە، من نازانم ئاخۆ ئەو پیاو بوو یان ژن، منداڵ بوو، كوڕ بوو یان كچ، زۆر هەستێكی سەیر بوو، رەنگە ئەمە یەكەم جۆری هەستی من بوو بێت لە ژیانمدا، بەڵام هەستمكرد ئەو وەختە ئەو برامە، ئەو كوڕمە، ئەو دایكمە، ئەو خوكشمە. ئەوە هەستێكی زۆر سەیر بوو بۆ من. بۆ یەكەمجارە مومكینە لە ژیانمدا هەستێكی وەهام هەبووبێت. زۆر موتەئسیر بووم.

جەزیرە: تۆ باسی راهێنانی كوردی سوریات كردووە بۆ ئەوەی دواتر بگەڕێنەوە. ئایا ئەو كاریگەرییانە چییە كە ناوچە كوردییەكانی سوریا هەیانە؟ ئایا سوریا بە یەكگرتوویی دەمێنێتەوە؟ داهاتووی كوردی سوریا چۆن دەبێت؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئەوان برای ئێمەن و حەقیان لەسەر ئێمە هەیە. بەڵام بارودۆخی كوردی سوریا جیاوازە لە ناوچەكانی تر. ئەوان لە مافە سەرەتاییەكانی هاووڵاتیبوون بێبەش كران، ئەوان هیچ ناسنامەیەكی دەوڵەتیان نەبوو، ئەوان بە پەنابەر یاخود دزەكەر لە قەڵەم دەدران. ئەوان لە مافە سەرەتاییەكانی هاووڵاتیبوون بێبەش كران. هەر بۆیە مەشقپێكردنی ئەوان بۆ شەڕكردن نییە بەڵكو تەنها رێكارێكی ئەحتیات وەرگرتنە بۆ ئەوەی هەر كاتێك بارودۆخی سوریا رووخا و بۆشایی ئەمنی دروست بوو، ئەوە ئەوان بتوانن رۆڵێك بگێڕن و جارێكی دیكە تەحەددا لە گەلی كورد نەكرێتەوە. بێگومان ئێمە دەمانەوێت گۆڕانكارییەك لە بارودۆخی كوردی سوریا ببینین بەڵام ئەو بڕیارە ئەوان دەیدەن، ئەوە رۆڵی ئەوانە و ئێمە پێمان وایە ئەوان دەتوانن رۆڵێكی ئیجابی بگێڕن و ئەو رۆڵەشیان گێڕاوە بۆ ئەوەی سوریایەكی نوێ دروست بكەن كە دیموكراتی و فڕەیی بێت. ئێمە پێمان وایە گرنگە ئەوان بەشێكبن لێی، ئەوە مافی ئەوانە بۆ خەڵكی سوریایە كە داهاتوویەكی گەشتریان هەبێت و بۆ كورد كە بە مافەكانی خۆیان لە سوریا بگەن.

جەزیرە: باسی سازدانی كۆنفرانسێكی نەتەوەیی كوردتان كردووە لە هەرێمی كوردستان كە ئەوە هەنگاوێكی زۆر گەورە دەبێت لە كۆكردنەوەی كورد لە ناوچەكە. ئایا لە سەرووبەندی رووداوەكانی ناوچەكە و بەهاری عەرەبی، تۆ سەرقاڵی دروستكردنی نەتەوەیەكی كوردی بەهێزتری لە پشت سنوورەكانەوە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئامانجی پشت ئەو كۆنفرانسە ئەوەیە كە كورد گوتارێكی یەكگرتووی هەبێت. گوتارێك كە جەخت بكاتەوە لەسەر ئاشتی و پێكەوەژیانی ئاشتییانە و هەوڵبدان بۆ چارەسەركردنی كێشەكانمان بە رێگایەكی دیموكراسی و ئاشتیخوازانە. ئەوە مەبەستەكەیە.

جەزیرە: هەرێمی كوردستان چەند جارێك خیانەتی لێكراوە، بۆ نموونە وەك لە لایەن ئەمەریكییەكانەوە لە ساڵی 1991 كاتێك راستەوخۆ بە دەنگتانەوە نەهاتن، لە لایەن توركیاوە، لە لایەن وڵاتانی دەوروبەرەوە. متمانەتان بە كێ هەیە؟ هاوپەیمانەكانتان كێن؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: دنیا گۆڕاوە. بەڵام بەر لە هەموو شتێك ئێمە باوەڕمان بە خوا و بە گەلەكەمان هەیە. ئەگەر میللەتی خۆمان نەبێت، هەتا ئەگەر خەڵكانی تریش یارمەتیمان بدەن، ئەوە ناتوانین ئەوە بەدەست بهێنین. پێشەكی دەبێت خۆمان هەبین.

جەزیرە: لە هەرێمی كوردستان هەندێك نیگەرانی هەیە كە ئەو دیموكراسییەی ئێوە هەوڵی بۆ دەدەن بە باشی خۆی نەگرتووە و هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان دواخراون. ئەوانە كەی ساز دەدرێن و چۆن وەڵامی ئەو رەخنانە دەدەیتەوە كە ئێرە هەرێمێكی دیموكراسی نییە؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: من دژی دواكەوتنی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكانم و ئێستایش دژم. لە راستیدا كاتێك پەرلەمان و كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی بەغدا پێیان گوتیان كە لەبەر هۆكاری تەكنیكی ناتوانین سازی بدەین و دەبێت دوابخرێت من ئەوەم قبووڵ كرد، ئەگینا من دژی ئەو بڕیارەم و پشتیوانی سازدانی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان دەكەم.

جزیرە: ئەم هەرێمە مێژوویەكی تراژیدیای هەیە لە زۆر بواردا، یەكێك لەوانە، شەڕی ناوخۆی كوردستانە لە نەوەدەكاندا، كاتێك بەرامبەرەكەت پەنای بردە بەر ئێران بۆ یارمەتی و تۆش پەنات بردە بەر حكوومەتی ناوەندی بۆ ئەوەی ئەو هێزانە لە هەولێر دەركەن. ئایا هیچ شتێك هەیە لێی پەشیمان بیت؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: سەرەتا وەكو سەرۆكی هەرێمی كوردستان من سەربەزرم كە خۆی یەكێك بووە لە ئامانجە گەورەكانی وەرگرتنی سەرۆكایەتی، ئەوەیە كۆتایی بە ململانێی ناوخۆی كوردستان بهێنم و ئەوەش رووناداتەوە. ئێمە هەموو شتێك دەكەین كە لە توانامان دابێت بۆ لابردنی ئاسەوارەكانی و من سەربەرزم كە دڵنیام ئەوە جارێكی دیكە رووناداتەوە. شتێكی زۆر جێی داخ بوو و ئێمە نەماندەویست ئەوە رووبدات. لە راستیدا ئێمە تەنها نین لە ناڵاندن بەدەستییەوە، بەڵكو خەڵكی دیكەش هەن پێوەی دەناڵێنن. ئەمە قۆناغێك بوو پێیدا تێپەڕبووین و زۆر جێی داخ بوو و زۆر ناخۆش بوو. ئومێدەوارین كە بەجێمان هێشتبێت و هەرگیز رێگا نادەین ئەوە دووبارە ببێتەوە. من نارەزاییم نییە كە خەڵكی كوردستان بیانەوێت لێكۆڵینەوەی تێدا بكەن، كە چۆن روویدا و بۆچی و چۆن سەری هەڵدا.

جەزیرە: پێت وایە بۆشاییەك هەیە لەوەی كە نەوەی گەنج دەیەوێت و داوای دەكات و نەوەی كۆن كە لەم هەموو تراژیدیاینە ژیاون. هەندێك پێیان وایە كە كاتی ئەوە بەسەر چووە هەندێك كەسی سەر بە بنەماڵە جێگا گەورە بگرنەوە، وەكو ئەنجوومەنی ئاسایش. ئایا بۆشاییەك هەیە لە نێوان نەوەی گەنج و نەوەی كۆن؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: بێگومان خەڵك مافی هەیە ئەوە بڵێت كە باوەڕی پێیەتی و ئەوان ئازادن چۆن بیر دەكەنەوە. بەڵام با دەرەنجامەكانی تەماشا بكەین، سەیری ئاسایش و سەقامگیری كوردستان بكەین. نەوەی نوێ و نەوەی كۆن، و هەر كەسێك كە هاووڵاتی كوردستانە، ئایا خەڵك خۆشگوزەرانە و حۆشحاڵترە بەو توندوتیژییەی كە ماباقی عێراقی گرتۆتەوە؟ كوردستان لەو توندوتیژییانەوە بەدوور بوو. ئەوەی هەمانە لە بواری ئاسایش و سەقامگیری بە زەحمەت بەدەستهێنرا، بەبێ ماندووبوون بەست نەهاتووە. ئەوە دەرەنجامی كاركردنی ئەو كەسانەیە كە سەركەوتووبوون لە بەجێگەیاندنی ئەركەكانیان. دەبێت تەقدیری ئەم خەڵكە بكرێت بۆ ئەوەی كردوویانە. بێگومان هەموو شتێك ئەگەری هەیە روو بدات لە هەرێمی كوردستان، بەڵام ئێمە وەكو حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەمانەوێت دامەزراوەكانی دەوڵەت بنیات بنێن و دامەزراوەكان ئەم هەرێمە بەرێوە بەرن. بەڵام من داوا لە خەڵك دەكەم كە تەماشای ئەنجامەكە بكەن و تەماشای ئاسایش و سەقامگیری هەرێم بكەن و نەك تەنها قسە فڕێ بدەن.

جەزیرە: تۆ بەشێكی سەرەكی مێژووی گەلی كوردیت لە ناوچەكە، چۆن دەتەوێت لەم سەردەمەدا لێی بڕواندرێت؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: بە نیسبەتی من، لە ژیانمدا وەعی من ئەوەبووە هەرچی لە دەستم بێت و توانیبێتم كردوومە بۆ خاتری گەلەكەم. من لە منداڵیمەوە هەموو شتێكم كردووە بۆ سەرخستن و ئازادكردنی گەل و خاكەكەمان. ئیتر چۆن حوكم دەكرێت با بكرێت.

جەزیرە: ئایا هەرێم ئامادەیە بۆ سەربەخۆیی؟

سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: ئەوە مافێكی سروشتی خۆمانە بەڵام پرسیاری ئەوەی كەی و چۆن ئامادە دەبێت ئەوە پرسیارێكی دیكەیە.