سیسته‌مێ جاشاتیێ ل باکورێ کوردستانێ به‌ره‌و هه‌لوه‌شینه‌

Decrease font Enlarge font قەبارەی فۆنت
total views:    1412
image

فاخر به‌رواری

ئه‌گه‌ر ئه‌م ل بیرا خۆ بینین و ته‌ماشه‌یی دیرۆکا کوردستانێ،بکه‌ین ل هه‌ر چار پارچه‌یێن وه‌لاتێ مه‌،هه‌ر سه‌رهلدان و بزاڤه‌کا ئازادیخوازیا گه‌لێ مه‌ ب قوربانیدان و ره‌نجه‌کا مه‌زن و رژاندنا رووباره‌کی خوونێ، یا کو بپێشه‌نگیا که‌سێن گۆریکه‌ر و خۆنه‌ویست،هاتبیته‌ د گۆره‌پانا کوردستانێ دا و ب ئاوایه‌کی راسته‌قین مافێن هه‌موو جین و ته‌خه‌یێن گه‌لێن کوردستانێ پاراستبن،و ل هه‌مبه‌ری زۆلم و زۆرداریا داگێرکه‌رێن کوردستانێ سه‌ری هه‌لدابیت،ژ بۆ گه‌هشتنا مافێن نه‌ته‌وه‌یی.

و شیابیت هه‌تا ئاسته‌کی گه‌هشتبیته‌ وان ئارمانج و خوه‌سته‌کێن ئه‌وێ قوربانی بۆ داین و ره‌نج ل سه‌ر کێشاین،دووژمنێن ئازادیێ نه‌چارکرین،کو رێکا چاره‌سه‌ریێ بگرنه‌ به‌ر لێ مخابن،ل شوونا رێکا راست بگرنه‌ به‌ر و په‌نایی بۆ چاره‌سه‌ریێ ببه‌ن.و ده‌ستێ ئاشتیخوازانه‌ یێ بزاڤا ئازادیخوازیا کوردستانێ بگرن،گه‌له‌ک ئالته‌رناتیفێن دن ژ بۆ ژناڤبرنا وێ سه‌رهلدان و بزاڤێ بکارئانینه.

و خوه‌ دگه‌هیننه‌ د ناڤ جه‌رگێ جڤاکا پاشدامایا کوردستانێ دا ئه‌وا چه‌ند سه‌رۆک هۆزه‌ک و که‌سێن ته‌نێ گیانێ خۆ و مالباتا خۆ د پارێزن،و ئه‌و ئالی ل سه‌ر بنگه‌هێن ئۆلی و جڤاکی برێکا هنده‌ک نووکه‌رێن دوژمنی و به‌ره‌ژه‌وه‌ندپه‌رست، و جڤاکا پرانیا وێ ژ خه‌لکێ هۆزێ ( ئه‌شیره‌تێ ) و د ئالیێن نه‌ته‌وه‌ی و ستراتیژیک ده‌ پاشداماین،و ژ ده‌ڤه‌رێن هه‌ژار و ده‌ست کورتێن کوردستانێ،هاتینه‌ خاپاندن و چه‌کێ داگێرکه‌ر و سه‌رشووریێ هه‌لگرتیه‌،و ل هه‌مبه‌ری برایێن خۆ که‌فتینه‌ د چه‌په‌رێ بێ چاره‌نڤێس و بوونه‌ دار و ده‌سته‌کێن دوژمنی.

هه‌لبه‌ت ده‌ما ئه‌ڤ رێگر و کرێگرتیه‌ چێدبن،دوژمن دکاریت هه‌تا ئاسته‌کی د دوژمنکاریا خوه‌ دا سه‌ربکه‌ڤیت،و دیواره‌کی ژ خوونا وێ نه‌ته‌وه‌ی چێکه‌ت ژ بۆ پاراستنا گیان و ده‌ستهه‌لاتا، خۆ و بێخته‌ دناڤبه‌را خۆ و ئه‌وێ بزاڤا ئازادیخوازا کو ژ بۆ مافێن وان ژی تێکۆشین و خه‌باتێ دکه‌ت.

هه‌لبه‌ت دخوازم ل ڤێده‌رێ زێده‌تر ئاماژێ ب بزاڤا ئازادیخوازیا باکورێ کوردستانێ و سیسته‌مێ جاشاتیێ ل تورکیا و باکورێ وه‌لاتی بکه‌م.بێگۆمان وه‌ک پرانیا مه‌ دزانن پشتی سه‌رهلدان و شۆره‌شا چه‌کداریا 15-ته‌باخا سالا 1984 ێ ل باکورێ کوردستان و تورکیا و چریسکا ئاگرێ سه‌رکه‌فتن و ئازادیێ ڤێکه‌فتی،و ئۆمێده‌کا مه‌زن ئێخستیه‌ د ناڤ دلێ خورت و که‌چ و وه‌لاتپارێز و خوه‌نده‌ڤان و گوندیێن کوردپه‌روه‌ردا،و ره‌ف ره‌ف خورت و که‌چێن کوردان به‌رێ خۆ دایه‌ چیایێن کوردستانێ و گیانێ خۆ گۆری ئازادی و که‌رامه‌ت و سه‌ربلنداهی و ئازادیا کورد و کوردستانێ کرین.و ئه‌ڤێ چه‌ندا هه‌ ته‌خت و گیانێ داگێرکه‌رێن ئه‌نقه‌رێ هه‌ژاند و حکومه‌ت و سازیێن وان یێن له‌شکه‌ری که‌فتنه‌ د چه‌ندین قه‌یرانێن سیاسی و  له‌شکه‌ری و دیپلۆماسی و ئابووری دا.و چه‌ندین رێک و پیلانێن مه‌زن گرتنه‌ به‌ر ژ بۆ لاوازی و ژناڤبرنا  بزاڤا ئازادیخوازیا باکوورێ وه‌لاتی،و ژ وانا ژی ل گۆر چه‌ندین زانیاریان کو وێ ده‌مێ حکومه‌تا تورکیا ب سه‌رۆکاتیا تورگۆت ئۆزالی که‌فتبوو د قه‌یرانێ دا و ل هنده‌ک ئالته‌رناتیفان د گه‌ریا کو تێدا قازانجێن مه‌زن هه‌بن و زیانێن گیانی و ماددی دکێم بن،ژ بۆ ڤێ چه‌ندێ حکومه‌تا ناڤبری راوێژ دگه‌ل حکومت و ده‌ستهه‌لاتا رژێما به‌عسا  ژ ناڤچوویا عێراقێ کرن ژ به‌رکوو د ڤی واری دا حکومه‌تا عێراقێ یا وی ده‌می خۆدان ئه‌زموون بوو و چه‌ندین فه‌وجێن بجووک و سه‌رۆک جاش د خزمه‌تا وێ دابوون و ل هه‌مبه‌ری بزاڤا ئازادیخوازیا کوردستانێ د جه‌نگێ دابوون.

ژ به‌رهندێ ئالته‌رناتیفا،هه‌ری باش حکووموتا تورک هه‌لبژارتی و قه‌ناعه‌ت پێئینایی سیسته‌مێ جاشاتیێ بوو،و هه‌ر زووکا ده‌ست ب ئه‌نجامدانا ڤی کاری کرن،و د سالا 1985 ێ دا سیسته‌مێ جاشاتیێ ب ناڤێ (پاریزڤانێن) گوندان ئێخسته‌ دکاری دا و یاسایه‌کی تایبه‌ت ژ بۆ ڤێ چه‌ندێ دوورست کرن،و دگه‌له‌ک واران دا رۆله‌کی مه‌زن ئێخسته‌ سه‌رملێن وان و مووچه‌کی مه‌هانه‌ و چه‌ندین ئیمتیازات و بۆدجه‌کا تایبه‌ت بۆ ڤه‌قه‌تانده‌ ئالیه‌کی،و بۆ وان دا خوه‌یاکرن کو هه‌ر که‌سه‌کێ  ته‌مه‌نێ وی د سه‌ر 18 سالیێ دابیت ،چه‌کێ وان هه‌لگریت دێ کاریت ل گۆندێ خۆ له‌شکه‌ریا خۆ ژی بکه‌ت، و چه‌ندین رێکێن ئاسان کو زێده‌تر دژاتیا بزاڤا ئازادیخوازیا کوردستانێ پێ بێته‌ کرن ئێخسته‌ به‌ر ده‌ستێن وان و چه‌ندین ده‌رووک ژی بۆ وان د ڤه‌کری بوون،و ئه‌ڤ چه‌نداهه‌ هه‌مووژی پێخه‌مه‌ت هندێ بوو دا خوونا کوردان ب ده‌ستێ کوردان بێته‌ رژاندن و به‌هی و ره‌شپووشی هه‌ر دناڤ مالباتێن کورداندا بیت.

ژ ئالیێن ئازادیێ ڤه‌ژی هنده‌ک ئازادیێن سنووردار ته‌نێ بۆ وان هه‌بوون،وه‌ک جل و به‌رگێن کوردی و زمانێ کوردی ل ده‌ڤه‌رێن خۆ دکاریان بکاربینن،و ژ بۆ ڤان هه‌ڤکاریێن خۆ رۆژ بۆ رۆژێ ئه‌ڤی شه‌رێ قرێژ و مالوێران زیان د هه‌ر ئالیه‌کیدا گه‌هاندنه‌،گه‌لێ کورد و ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ره‌ ژی ل ڤێ سه‌رده‌مێ هاتنه‌ چوولکرن و گوند ب ته‌ڤایی هاتنه‌ ڤاله‌کرن،و ب هه‌زاره‌هان که‌س هاتنه‌ کوشتن و د بوویه‌رێن نه‌دیاردا هانته‌ به‌رزه‌کرن و ب ملیۆنان مرۆڤ ژی هاتنه‌ کۆچبه‌رکرن چ بۆ ناڤ باژێر و مه‌تره‌پۆلێن تورکیا و هنده‌ک سه‌رچه‌قێن وان ژی گه‌هشتنه‌ ئه‌ورۆپا،

لێ سه‌ره‌رای ڤێ چه‌ندێ هه‌موویێ ژی سه‌رۆک جاش و نووکه‌ران ده‌ست ژ بازرگانیا خۆ یا ل سه‌ر خوونا کوردان به‌رنه‌دان و هۆزا هه‌ری زێده‌ ناڤێ وێ د کوشتنا کوردان دا ده‌رکه‌فته‌ پێش و ناڤداربووی د ڤی واریدا هۆزا (ئه‌شیره‌تا ) ژیرکیا ب سه‌رۆکاتیا تاهر ئادیه‌مان بوو.

و ب سالانه‌ ئه‌ڤ دژایه‌تیکرنه‌ یا به‌رده‌وامه‌ و هه‌رچی رۆژا پاشتره‌ په‌ند ژ ڤێ چه‌ندی نه‌هاتنه‌ وه‌رگرتن،خوونه‌کا ب هه‌روه‌ تێته‌ رژاندن و ژ ته‌ڤ ئالیان ڤه‌ زیانێن مه‌زن ب جڤاک و کۆمه‌لگه‌ها کورد و کوردستانێ و ژێرخانا وێ یا ئابووری و ژۆرخانا وێ یا رۆشه‌نبیری دکه‌ڤن.ئه‌م ب رۆهنی دبینین ل باکوورێ کوردستانێ و ب تایبه‌تی د ڤان سالێن داویێ دا،پشتی ده‌وله‌تا تورک د سیاسه‌تا خۆ یا ئینکار و ژناڤبرنێ دا ب سه‌رنه‌که‌فتی،کو هه‌تا دۆماهیێ ده‌ستێ وێ د خوونا کوردان دابیت،و زێده‌باری ڤێ چه‌ندێ ژی ئالیێ ڤه‌شارتی یێ ده‌وله‌تێ ب ناڤێ فه‌تحوولاچی،و ژیته‌م و ئه‌رگه‌نه‌کوونێ ئیخستنه‌ د کاریدا و کرایارێن تیرۆرستی و ئانتی کورد دژی خه‌لکێ سڤیل و بێگۆنه‌هێن کورد ئه‌نجام داینه‌،و نموونا وان ژی یا هه‌ری به‌رچاڤ ته‌قینا ( 16-09-2010 )ێ بوو ل گوندێ په‌یانسا گرێدایی باژارێ جۆله‌مێرگێ،و بوویه‌ ئه‌گه‌را کوشتنا ( 9 ) گوندیان کو سێ ژ وان زارۆکێن د ته‌مه‌نێ د بن هه‌فت سالیێ دا بوون.

لێ ژ بۆی کو خوونا کوردان ب ده‌ستێ کوردان نه‌هێته‌ رژاندن سه‌رکردایه‌تیا بزاڤا ئازادیخوازیا باکورێ کوردستانێ ب سالانه‌ و ب چه‌ندین رێکێن ژ هه‌ڤ جودا جودا بانگی سه‌رۆک جاش و دار و ده‌سته‌کێن وان و خه‌لکێ هه‌ژارێ گرێدایی وان دکه‌ن ده‌ست ژ ڤێ بازرگانیا بێ سوود و ژ چه‌کێ خیانه‌ت و کورد کوژیێ به‌رده‌ن و دێ د پشترا که‌ڤنه‌ به‌ر دادپه‌روه‌ری و عه‌داله‌تا گه‌لێ مه‌زلوومێ کوردستانێ،هێنه‌ به‌خشین ته‌نێ ئه‌وکه‌س نه‌بن یێن گه‌له‌ک درێ ژی دایه‌ ڤی کارێ ب گه‌مار،و ل سه‌ر خوونا کوردان دژین.

لێ د هه‌فتیا ده‌رباسبوویدا یه‌ک ژ مه‌زنه‌ به‌رپرسێن هۆزا ژیرکیا و ب ده‌هان چه‌کدارێن خۆڤه‌ سه‌ره‌رای فشارێن مه‌زنێن ده‌وله‌تا تورک ب گه‌رمی پێشوازی ل شانده‌کا بلندا ( پارتیا ئاشتی و ده‌مۆکراسیێ ) کو ژ سه‌رۆکێ پارتیا ناڤبری و چه‌ندین پارله‌مانته‌ران پێکدهات کرن،و سۆزدا کو بۆ هه‌تا هه‌تا ده‌ست ژ چه‌کان به‌رده‌ن و ب ئاوایه‌کی شه‌رمه‌زار داخوازا لێبوورینی ژ گه‌لێ کورد خوه‌ست،ب ڤێ ڤه‌ گرێدایی د سه‌رهلدانا سالا ( 1991 ) ێ یا باشوورێ وه‌لاتی مه‌ گاڤه‌ک وه‌ک ئه‌ڤێ سه‌رکردایه‌تیا به‌ره‌یێ کوردستانێ ل هه‌مبه‌ری سه‌رۆک جاش و جه‌کدارێن گرێدای رژێما ژ ناڤچوویا به‌عسا سه‌ددامی ئاڤێت،و دجهێ خۆ دا بوو، لێ ب نێرینا من د هنده‌ک خالاندا دڤیابوو باشتر کار ل سه‌رهاتبا کرن، و لێبوورین بلا یا گشتی با لێ دڤیابوو هنده‌ک ژ وان که‌سێن کو ده‌ستێن وان دخوینا تێکووشه‌راندا هاتبان دادگه‌هکرن  و گه‌هاندبان سزایێن شۆره‌شێ، و هنده‌ک ژی ژ هه‌موو به‌رپرساتیه‌کێ قه‌ده‌غه‌کربان و ل شوونا وان رێک بۆ وه‌لاتپه‌روه‌ر و تێکۆشه‌ران هاتبا ڤه‌کرن داکو رۆلێ خۆ ب باشی گێرابا،لێ مخابن به‌رووڤاژی ڤێ چه‌ندێ پێکهات.

هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ گاڤا ل باکورێ وه‌لاتی هاتی ئاڤێتن گه‌له‌ک د جهێ خۆ دایه‌ لێ ب دیتنا من دڤێت ئه‌و ئه‌زموونێ د هه‌رواره‌یکی دا ژ باشوورێ کوردستانێ وه‌ربگرن،و نه‌که‌ڤنه‌ د شاشێێن ل باشوور هاتین په‌یره‌وکرن،و خه‌لکێ خۆ یێ گۆریکه‌ر  و وه‌لاتپارێز نه‌که‌ن قۆربانێن دوژمنێن خۆ یێن دۆهی.